Woord en Daad: Waardering én opgetrokken wenkbrauwen voor nieuw coalitieakkoord

Met het vandaag gepresenteerde coalitieakkoord ‘Aan de slag’ lijken de jaren van grote bezuinigingen op Ontwikkelingssamenwerking (OS) achter ons te liggen. Het stemt dankbaar dat het nieuwe kabinet structureel wil investeren in het Mondiale Zuiden en de Nederlandse aanwezigheid in de wereld. Dat is hard nodig, zowel voor de mensen in armoede als voor de geopolitieke positie van Nederland. Ontwikkelingssamenwerking wordt niet meer gezien als kostenpost, maar als waardevolle investering in geopolitiek turbulente tijden. De weg vooruit is ingezet.

“Het coalitieakkoord gaat gelukkig ook met Ontwikkelingssamenwerking aan de slag. De extra investeringen zijn, zeker in vergelijking met Defensie, weliswaar slechts een druppel op de gloeiende plaat van mondiale armoede, maar laten wel een welkome trendbreuk zien na jaren van forse bezuinigingen.” Dat zegt bestuurder Rina Molenaar in een eerste, voorzichtige reactie op het vrijdag gepresenteerde coalitieakkoord van D66, VVD en CDA.

Blijdschap

De focus van het kabinet is reden tot blijdschap. Het Coalitieakkoord benoemt bijvoorbeeld expliciet ‘jongeren’ en ‘onderwijs’ als doelgroepen waar CDA, D66 en VVD de extra OS-investeringen wil laten landen. In haar partnerlanden ziet Woord en Daad dagelijks de kansen én uitdagingen van een stevig groeiende beroepsbevolking. Zij is dividend voor economische ontwikkeling in het zuiden, maar zonder scholing of kansen op de arbeidsmarkt vormt zij een makkelijke prooi voor radicalisering en rekrutering door terroristische organisaties. Het is dus buitengewoon verstandig om te investeren in deze doelgroep en perspectief te bieden.

Lof verdient ook de teruggekeerde aandacht voor de Afrikastrategie, de gelijkwaardige partnerschappen met landen in het mondiale zuiden, en het expliciet benoemen van de Dutch Diamond-benadering (vakjargon voor samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties). Het tekent de realiteitszin van dit kabinet over het werken in fragiele contexten. Dat vraagt samenwerking en een nieuwe manier van werken, ook in de OS-sector.

Wenkbrauwen

Toch leidt het akkoord bij Woord en Daad ook tot opgetrokken wenkbrauwen. Want de investeringen in Ontwikkelingssamenwerking komen nog lang niet in de buurt van de internationaal afgesproken 0,7%-norm, en het volledige herstel van de koppeling met de groei van ons Bruto Nationaal Product ontbreekt eveneens. De extra 257 miljoen voor Ontwikkelingssamenwerking staan in schril contrast met de structurele 19 miljard (!) voor Defensie. Daar komt bij dat het akkoord een voor Woord en Daad belangrijk thema als Brede Welvaart alleen noemt in het licht van het ‘hier en nu’ en ‘later’. De dimensie elders (de impact van onze keuzes hier op het Mondiale Zuiden) ontbreekt pijnlijk genoeg.

Deze observaties temperen bij Woord en Daad het enthousiasme voor het coalitieakkoord. Toch zijn we hoopvol gestemd. Het akkoord steekt namelijk voortdurend de hand uit naar de samenleving en het maatschappelijk middenveld. Dat biedt kansen om, samen met Kamerfracties die Ontwikkelingssamenwerking een warm hart toe dragen, door te gaan op de ingeslagen weg en waar mogelijk in positieve zin bij te sturen. Woord en Daad draagt daar graag haar steentje aan bij.

Wat vindt de SGP?

De SGP ziet in het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA positieve punten. Structurele woningbouw, een sterke krijgsmacht en een strenger asielbeleid bieden perspectief voor burgers en samenleving. Dit zijn onderwerpen die al jarenlang hoge prioriteit hebben voor de SGP.

Rond medische ethiek en de bescherming van klassieke vrijheden bestaan nog veel vragen. Onder andere het voornemen om draagmoederschap verder te verruimen roept grote zorgen op. Dit zijn essentiële pijlers voor een gezonde samenleving en op deze punten zullen we geen concessies doen. Tegelijkertijd plaatsen wij vraagtekens bij de stikstofaanpak van het kabinet-Jetten. Dit mag niet uitmonden in een uitrookbeleid voor boeren.

Overheidsfinanciën

Het voornemen om de overheidsfinanciën op orde te houden is verstandig. Tegelijkertijd mag een hand op de knip niet betekenen dat er met oogkleppen wordt bezuinigd, zeker niet waar dit kwetsbare groepen of essentiële voorzieningen raakt.

Een minderheidskabinet blijft een kwetsbare constructie. We zijn benieuwd op welke wijze de coalitiepartijen willen samenwerken met de overige partijen in de Tweede Kamer. De SGP wil dit kabinet een kans geven om aan de slag te gaan, maar blijft alert op de bescherming van fundamentele waarden en vrijheden. We zullen het kabinet beoordelen op zijn daden.