Vier jaar oorlog Oekraïne: meerderheid Nederlanders afgestompt door oorlogsnieuws

De oorlog in Oekraïne zorgt sinds 2022 voor een continue stroom van oorlogsberichten. Dat is in de afgelopen jaren nog verder uitgebreid met nieuws over oplaaiende conflicten in onder andere Gaza en Sudan. Onderzoek van ZOA, uitgevoerd door PanelWizard, laat zien wat dat met mensen doet: meer dan de helft van de Nederlanders voelt zich ‘afgestompt’ door de voortdurende berichtgeving over oorlog en conflict. Een grote groep Nederlanders (45%) leest liever geen oorlogsnieuws meer en klikt het weg. Onder jongeren is dat zelfs 59%.

“Door de constante stroom aan oorlogsnieuws ben ik er minder gevoelig voor geworden,” deelt een respondent. Behalve afstomping roept het oorlogsnieuws bij de helft van de Nederlanders ook negatieve emoties op, zoals somberte, angst of machteloosheid, zo blijkt uit het onderzoek. Bij ruim een kwart leidt het negeren van oorlogsnieuws zelfs tot schuldgevoelens.

Nederlanders voelen zich wél betrokken

Toch laat het onderzoek ook een andere kant zien van de Nederlanders. Want twee derde zegt zich wél betrokken te voelen bij mensen die getroffen zijn door een oorlog, ook al kennen ze de slachtoffers niet persoonlijk. Ook blijkt dat mensen oorlogsnieuws niet wegklikken uit desinteresse, want maar liefst 70% wil op de hoogte blijven van wat er gebeurt in conflictgebieden.

Bram Vervliet

Volgens Bram Vervliet, hoogleraar Psychologie aan KU Leuven en auteur van het boek ‘Waarom we bang zijn’, is dit begrijpelijk. “We kijken machteloos toe, dat is erg moeilijk te verdragen. Daarom is het begrijpelijk dat mensen niet altijd die negatieve emoties opzoeken. Maar het belangrijkste is dat een grotere meerderheid zich wél betrokken blijft voelen: je kan perfect betrokken zijn zonder elk nieuw push-bericht te lezen.”

Chris Lukkien

Chris Lukkien, directeur van ZOA, voegt daaraan toe: “De nood in de wereld wordt steeds groter, komt dichterbij en is de hele dag door zichtbaar op je telefoon. Al die ellende kan je somber en angstig maken, maar daar is niemand mee geholpen. Verlies daarom nooit het vermogen om geraakt te worden en probeer bewogen te blijven.”

Bible Belt

Mensen op de ‘Bible Belt’ ervaren minder negatieve emoties (zoals somberheid, angst en machteloosheid) bij het zien van oorlogsnieuws. Buiten de BB is dat de helft van de respondenten, daarbinnen 38,7%. Statistisch gezien zijn die negatieve emoties binnen de BB dus bijna een kwart minder. Verder zien we dat er binnen de Bible Belt iets meer schuldgevoelens opspelen als men oorlogsnieuws wegklikt, dat komt daar ongeveer 8% vaker voor.

Over ZOA

ZOA werkt wereldwijd in 12 landen met een team van zo’n duizend medewerkers. In crisisgebieden helpen we mensen die lijden onder oorlogen of natuurgeweld bij het weer opbouwen van een bestaan. Op die manier willen we hen in staat stellen in vrede een waardig leven te leiden. Dat kunnen we niet alleen. ZOA wil met haar campagnes, waaronder Zie de mens, laten zien dat achter elk oorlogsbericht een persoonlijk verhaal schuilgaat.

Over het onderzoek

Het onderzoek werd uitgevoerd door PanelWizard in opdracht van ZOA, onder 1.025 Nederlanders van 18 jaar en ouder. De steekproef is representatief op geslacht, leeftijd, regio en gezinssamenstelling.