Diederik van Dijk: Het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie

De Tweede Kamer debatteerde tijdens het Notaoverleg over het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie. Namens de SGP sprak Diederik van Dijk. Zijn bijdrage aan het overleg is hieronder te lezen.

Onze krijgsmacht heeft meer ruimte nodig om te kunnen oefenen en militairen op te leiden. De ruimte in Nederland is schaars en Defensie is sterk afhankelijk van de bereidheid van decentrale overheden. Dat zij hun vinger hebben opgestoken, verdient alle lof, want deze opgave biedt naast kansen ook uitdagingen voor bestuurders, bewoners en ondernemers. Uitdagingen op het gebied van bereikbaarheid, leefbaarheid en mobiliteit.

Oefenen met laagvliegen helikopters

Ik denk aan de gemeenten Dronten en Goeree-Overflakkee, plekken die aangewezen zijn om extra te oefenen met laagvliegen met helikopters. Of Nijkerk en Zeewolde, het grootste plan uit het Nationaal Programma. De komst van de nieuwe kazerne van de landmacht aan de Spiekweg in Zeewolde trekt bedrijvigheid aan in de provincie Flevoland, maar zet ook meer druk op bijvoorbeeld de verkeerssituatie rond knooppunt Hoevelaken. Kan de staatssecretaris aangeven wanneer het kabinet met middelen komt om de aanpak van knooppunt Hoevelaken van de grond te krijgen? De MIRT-brief van afgelopen januari stelde ons wat dat betreft niet gerust. Hoe is zijn afstemming met de bewindspersonen van IenW?

Ingebruikname van de kazerne ligt tussen 2030 en 2040: Een nogal brede range. Kan de staatssecretaris aangeven wat er nodig is om in de buurt van 2030 te komen? Ondertussen worden ondersteunende diensten alvast uitgebreid op de bestaande kazernes in Ermelo en Stroe. Hoe betrekt Defensie omwonenden hierbij?

Waardering voor de werkbezoeken

De SGP heeft waardering voor de werkbezoeken die de staatssecretaris in dit kader al aflegde in Nijkerk en Zeewolde, maar ook aan Staphorst. De vastgoedbehoefte voor de munitieopslag Staphorst en de grondverwervingskosten zijn inmiddels geborgd in de Voorjaarsnota. Tegelijkertijd blijft er onzekerheid over de financiering voor infrastructurele aanpassingen en ontsluitingen.

De SGP kan zich er alles bij voorstellen dat betrokken partijen inmiddels behoefte hebben aan een tijdlijn. Daarom vraag ik de staatssecretaris: wanneer kunnen we de financiële borging van de infrastructurele aanpassingen verwachten? Wat ons betreft wordt dit bij Prinsjesdag geregeld, zodat Staphorst verder kan. Graag hoor ik hoe uitvoering gegeven wordt aan mijn motie, waaronder ook de naam van mijn favoriete staatssecretaris prijkt.

Een tweede springterrein

Het verdient een compliment aan de voorganger van deze staatssecretaris, dat hij zoveel locaties heeft kunnen aanwijzen die voorzien in de behoeftes van Defensie. De enige behoefte waarvoor geen locatie kan worden aangewezen is die voor een tweede springterrein, waar met zware explosieven kan worden geoefend.

In antwoord op schriftelijke vragen of dit noopt tot samenwerking met onze Oosterburen, gaf de staatssecretaris aan dat hij als alternatief kijkt naar een verdeling over meerdere plekken in Nederland en/of bestaande oefenmogelijkheden in het buitenland. Daarom vraag ik hem: loopt het vervolgonderzoek hiervoor al, zodat duidelijk wordt welke zoeklocaties hiervoor in beeld zijn?

Drones

Relatief goedkope drones maken het mogelijk om met beperkte middelen grote schade aan te richten, waardoor sterkere legers lokaal belangrijke nederlagen kunnen lijden. Dat zien we in Oekraïne en het Midden-Oosten.

Juist omdat het slagveld van de toekomst asymmetrischer en minder voorspelbaar wordt, is de technologische knowhow van Nederlandse bedrijven op het gebied van intelligente systemen van cruciaal belang. Terecht pakt Nederland in Europees verband een leidende positie op drones en counter-drone systemen. Maar met alleen technologie zijn we er niet. Er moet ook geoefend kunnen worden. Ik heb dan ook met belangstelling de analyse gelezen over knelpunten voor het oefenen met drones. Hiermee wordt invulling gegeven aan mijn aangenomen motie bij de begroting 2025.

Nog altijd zijn er belangrijke juridische en fysieke beperkingen. Nauwere samenwerking met civiele partners, kennisinstellingen en bedrijfsleven is van cruciaal belang. Onze oproep, samen met D66, is dan ook: zorg voor een vast gremium waarin Defensie kan samenwerken en overleggen met de industrie en andere partners om optimaal te kunnen oefenen, trainen en opleiden met onbemande vliegtuigen.