Nieuwe hoop – de oogst van Drops for Crops

Na zeven jaar is ‘Drops for Crops’ afgerond. Bij dit omvangrijke project voor duurzame groenteteelt in Burkina Faso klopte de slogan ‘elke druppel telt’, blijkt uit de terugblik van projectleider Ernst Prosman van Woord en Daad. “De boerenbevolking heeft weer hoop en veerkracht.” Op de foto: Ernst Prosman (2e van links) in overleg met D4C-partners.

De ontwikkelingsorganisatie Woord en Daad hielp boeren in Burkina Faso zeven jaar om water slimmer te beheren, met data-gestuurde aanpak, trainingen en lokale zeggenschap. Deze aanpak werd later ook ingezet in Benin. ‘Drops for crops’ betekent letterlijk: druppels voor gewassen. In de praktijk gaat het om zo efficiënt mogelijk omgaan met water in de landbouw, zodat elke druppel regen- of irrigatiewater maximaal bijdraagt aan de groei van gewassen.

Het is verbazingwekkend hoe ‘slim bevloeien’ van akkerland impact kan hebben op mensen. Want daar komt kort gezegd dit wonder in het noorden van Burkina Faso op neer. “Tussen 2017 en 2024 zagen ruim 1.500 kleinschalige boeren hun inkomen stijgen. Vrouwen kregen toegang tot land. Groentetelers gingen onderling beter samenwerken en effectiever ondernemen”, somt Prosman op.

Dat was in 2017 nog heel anders. Het noorden kent een droog klimaat, waar efficiënte omgang met water van levensbelang is. Onregelmatiger regenval, stijgende temperaturen en een korter nat seizoen bemoeilijkten het werk. Bovendien maakte toenemend geweld van extremistische groepen het voor boeren zwaarder om te zaaien en te oogsten. In 2019 sloegen velen op de vlucht en keerden pas na verloop van jaren voorzichtig terug.

Lokale kennis

Toch doorstond Drops for Crops deze stormen. Bij het project waren veel partijen betrokken, waaronder Woord en Daad, lokale organisaties en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). “Bij Drops for Crops trokken we van meet af aan op met de lokale bevolking”, vertelt Prosman. “Zij kennen de omstandigheden het best. Tegelijk creëer je eigenaarschap onder boeren: er ontstaat betrokkenheid die motiveert om zelf aan te pakken in plaats van een houding van afwachten of op de oude voet doorgaan.”

Als voorbeeld wijst hij op de aanleg van stenen dijkjes en het planten van heggen om erosie tegen te gaan. “De boeren staken zelf hun handen uit de mouwen om dit te realiseren. Op die manier konden boeren zelf ook een bijdrage leveren.”

De boerencoöperatie omarmde met FarmerLink een nieuwe digitale oplossing. Met dit platform delen en analyseren de boeren gegevens over hun teelt, productie en waterverbruik. Zo verbeterden zij hun strategie en planning. Tegelijk behielden ze hun nuchtere kijk. Prosman: “Investeren in een waterpomp op zonne-energie kreeg geen enthousiast onthaal, omdat zo’n pomp niet werkt als het bewolkt is. Ook is het niet handig om te irrigeren als de zon krachtig schijnt.”

Hoop groeit

In zeven jaar zag Prosman dat het project vruchten afwierp. “Omdat er meer water beschikbaar kwam, kon er bijvoorbeeld twee keer per seizoen uien verbouwd en geoogst worden. Voorheen was dat maar één keer. Voor hun gezinnen leverde dat een belangrijke inkomensverbetering op. En”, voegt hij er in een adem aan toe, “ook meer hoop op toekomst.”

Boeren begonnen in te zien dat krachtenbundeling loont. Prosman: “In 2017 was de boerencoöperatie vooral een kleine vereniging met weinig personeel en nauwelijks formele structuren. Drops for Crops zorgde voor een omslag. Anno 2024 zien we een ondernemende, financieel onafhankelijke en professionele boerencoöperatie, die landbouwtraining geeft en goede prijzen voor de oogst bedingt. Voor gezinnen betekent dit: meer perspectief en grotere weerbaarheid.”

Toekomst

De afsluiting van een succesvolle periode betekent niet dat er na Drops for Crops zeven magere jaren aanbreken. Er zijn nog genoeg ambities, geeft Prosman aan. “Bij dit project lag de focus op het droge seizoen. Nu willen we ons richten op granen die in het regenseizoen verbouwd worden. Naast die doorontwikkeling zetten we in op versteviging van de positie van boeren.”

De boerencoöperatie is qua ledental en expertise gegroeid, ziet Prosman. “Dat biedt kansen voor om kennis en ervaring te delen met andere coöperaties. Het granenproject kan zorgen voor aanwas van nieuwe leden. Zo heeft Drops for Crops bijgedragen aan een structurele en blijvende verbetering.”

Er liggen jaren van grote onveiligheid achter de rug; we zagen boeren die vertrokken, maar ook weer terugkeerden. “Daaraan zie je dat er bevolking veerkracht heeft opgebouwd”, concludeert Prosman. “Mede door het project is er werk en voedsel – dat weerhoudt jongeren ervan zich aan te sluiten bij extremistische groeperingen.”

En het Woord?

Op die veelgestelde vraag in de betrokken achterban van Woord en Daad kan Prosman positief antwoorden. “Onze landbouwprojecten zijn niet gericht op evangelisatie, we zijn geen zendingsorganisatie. Wel werken we samen met christelijke partners, die vaak hun dagelijks werk beginnen met gebed, Bijbellezing en overdenking. Dat is opmerkelijk als je bedenkt dat veel boeren in de coöperatie moslim zijn. In de wijze van samenwerken met andersgelovigen kun je ook iets laten zien van naastenliefde.”

Succes in cijfers

Burkina Faso is een land waar 80 procent van de bevolking afhankelijk is van kleinschalige landbouw. Het project Drops for Crops bracht verandering voor meer dan 1.500 kleinschalige groentetelers in het noorden van het land. Er zijn tussen 2017 en 2024 meer dan vijfhonderd waterpunten aangelegd of gerenoveerd, waarvan 92 procent nog steeds functioneert. Via tientallen leasecontracten kwam er ruim 300 hectare grond beschikbaar, waarvan 1.100 vrouwen profiteren. De oogsten in 2024 waren goed: 3.188 ton uien en 1.684 ton aardappelen, goed voor een omzet van 1,6 miljoen euro. De waterproductiviteit steeg met 90 procent, dankzij irrigatiesystemen zoals bandes d’aspersion (sproeien via geperforeerde slangen) en druppelirrigatie. In de boerencoöperaties zijn meer vrouwen actief op leidinggevende posities.