In Nederland bestaat een omvangrijk netwerk van christelijke organisaties dat zich inzet voor Israël en het Joodse volk. Vanuit Bijbelse overtuiging, historische verbondenheid en solidariteit met de Joodse gemeenschap organiseren zij steunacties, gebedsbijeenkomsten, voorlichtingsavonden en humanitaire projecten. Sommige organisaties richten zich vooral op de bestrijding van antisemitisme, andere zetten zich nadrukkelijk in voor de staat Israël. Wie zijn deze organisaties, wat drijft hen en welke rol spelen zij in een tijd waarin Israël en het Joodse volk steeds vaker onderwerp zijn van maatschappelijke en politieke discussie?
De zwijgende meerderheid: een pijnlijke les uit de geschiedenis
De geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog bevat een ongemakkelijke les voor de Nederlandse samenleving. Tijdens de Duitse bezetting kwam slechts een kleine minderheid daadwerkelijk in verzet tegen de Jodenvervolging. Volgens een veelgebruikte historische indeling was ongeveer 5 procent betrokken bij het georganiseerde verzet, terwijl eveneens ongeveer 5 procent actief met de nazi’s samenwerkte. De grote meerderheid behoorde tot de groep die niet actief tot een van beide kampen behoorde. Angst, onverschilligheid, opportunisme en machteloosheid speelden daarbij verschillende rollen. Het is een geschiedenis die ook vandaag vragen oproept.
Reden tot zorg
Hoe staat Nederland er nu voor als het gaat om de bescherming van zijn Joodse inwoners? De situatie geeft reden tot zorg. In 2025 registreerde de politie 867 antisemitische incidenten, vrijwel evenveel als in 2024. Het CIDI registreerde in datzelfde jaar minder incidenten. Hoewel dat een daling ten opzichte van 2024 betekent, waarschuwt het CIDI voor toenemende meldingsmoeheid: Joodse Nederlanders melden incidenten steeds minder vaak omdat zij weinig vertrouwen hebben in een oplossing. Ook het verbergen van een keppel, Davidster of andere herkenbare Joodse kenmerken uit veiligheidsoverwegingen is een zorgwekkend signaal.
Intensieve beveiliging noodzakelijk
De Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding waarschuwt dat Joods leven in Nederland op veel plaatsen alleen dankzij intensieve beveiliging mogelijk is. Daarmee dringt zich een ongemakkelijke vraag op: hoeveel Nederlanders spreken zich daadwerkelijk uit wanneer Joodse medeburgers worden bedreigd of geïntimideerd? Het is niet mogelijk de huidige samenleving eenvoudig met die van de jaren veertig te vergelijken. Maar de geschiedenis leert wel dat discriminatie en uitsluiting niet alleen worden gevoed door degenen die haat verspreiden, maar ook door het uitblijven van voldoende maatschappelijke tegenspraak. Juist daarom is het belangrijk dat burgers, kerken, maatschappelijke organisaties en politici zich blijven uitspreken wanneer antisemitisme de kop opsteekt.
Een bijzondere verbondenheid
De verbondenheid tussen christenen en het Joodse volk heeft diepe historische en Bijbelse wortels. Het christelijk geloof is immers ontstaan binnen het jodendom. Jezus was Joods, de eerste christelijke gemeenten bestonden grotendeels uit Joden en een groot deel van de Bijbel is geworteld in de geschiedenis van het volk Israël. Voor veel christenen vormt die verbondenheid een belangrijke reden om zich in te zetten voor het Joodse volk en de staat Israël. Zij wijzen daarbij op Bijbelteksten waarin Gods verbondenheid met Israël wordt beschreven. Een vaak aangehaald voorbeeld is Genesis 12:3, waarin God tegen Abraham zegt: ‘Ik zal zegenen wie u zegenen.’
Ook de geschiedenis van het christendom speelt een belangrijke rol. Eeuwenlang zijn Joden in Europa geconfronteerd met vervolging, discriminatie en antisemitisme, soms ook vanuit christelijke gemeenschappen. De Holocaust heeft die geschiedenis op dramatische wijze zichtbaar gemaakt. Voor veel christelijke organisaties is de steun aan het Joodse volk daarom ook een kwestie van historische verantwoordelijkheid. In Nederland heeft deze betrokkenheid geleid tot een netwerk van tientallen stichtingen, kerkelijke werkgroepen en internationale organisaties.
Een netwerk van organisaties
Een van de bekendste organisaties is Christenen voor Israël. De stichting werd in 1979 opgericht en heeft haar hoofdkantoor in Nijkerk. De organisatie wil christenen bewust maken van de betekenis van het Joodse volk in Gods plan. Zij verspreidt informatie over Israël, organiseert lezingen en bijeenkomsten, ondersteunt projecten in Israël en zet zich in tegen antisemitisme. Ook heeft de organisatie een eigen jongerenbeweging, Isreality.
Een andere belangrijke organisatie is de Internationale Christelijke Ambassade Jeruzalem (ICEJ). Deze internationale beweging heeft ook in Nederland een afdeling en stimuleert christenen om hun verbondenheid met Israël en het Joodse volk zichtbaar te maken. Gebed, solidariteit, voorlichting en praktische ondersteuning vormen belangrijke onderdelen van haar werk. De ICEJ ondersteunt onder meer Holocaustoverlevenden, kwetsbare gezinnen en Joodse immigranten die zich in Israël vestigen.
Ook Near East Ministry (NEM) is actief op dit terrein. Deze organisatie richt zich onder meer op ontmoeting, verzoening en samenwerking in het Midden-Oosten, waarbij relaties tussen verschillende bevolkingsgroepen en christelijke gemeenschappen centraal staan.
Daarnaast zijn er organisaties als Israël en de Bijbel, Stichting Yachad, Stichting Steun Messiasbelijdende Joden, Christian Friends of Israeli Communities en het Centrum voor Israëlstudies. Iedere organisatie heeft een eigen achtergrond, theologische overtuiging en doelstelling.
Ook binnen de gevestigde kerken is de betrokkenheid zichtbaar. De Protestantse Kerk in Nederland heeft bijvoorbeeld een eigen werkveld Kerk & Israël. Daarin staan de verbondenheid met het Joodse volk, de Joods-christelijke dialoog en de aandacht voor de Joodse wortels van het christelijk geloof centraal.
Meer dan alleen steun aan de staat Israël
Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen de verschillende vormen van betrokkenheid. Niet iedere christelijke organisatie die zich inzet voor Israël heeft dezelfde doelstellingen. Sommige organisaties richten zich vooral op humanitaire hulp aan Joodse inwoners van Israël. Andere ondersteunen Joodse immigranten, Holocaustoverlevenden of gezinnen die in moeilijke omstandigheden leven. Er zijn ook organisaties die zich inzetten voor de bestrijding van antisemitisme en voor betere contacten tussen Joden en christenen. Daarnaast bestaan er organisaties die vanuit een uitgesproken Bijbelse overtuiging politieke en theologische steun aan de staat Israël geven. Zij beschouwen het bestaan en de terugkeer van het Joodse volk naar Israël als onderdeel van Gods beloften.
Die verschillende accenten maken het netwerk veelzijdig. Ze laten ook zien dat solidariteit met het Joodse volk niet automatisch hetzelfde betekent als instemming met iedere beslissing van de Israëlische regering.
Opkomen tegen antisemitisme
Een belangrijke reden voor de activiteiten van christelijke organisaties is de zorg over antisemitisme. Jodenhaat is geen nieuw verschijnsel, maar de gebeurtenissen rond de oorlog in Gaza en de toenemende spanningen in het Midden-Oosten hebben de discussie hierover in Nederland opnieuw op scherp gezet.
Verschillende christelijke organisaties vinden dat zij niet aan de zijlijn kunnen blijven staan wanneer Joodse Nederlanders worden bedreigd, geïntimideerd of gediscrimineerd.
Een concreet voorbeeld daarvan was november 2024. Na de gewelddadige aanvallen op Israëlische voetbalsupporters in Amsterdam organiseerde Christenen voor Israël een solidariteitsmanifestatie voor de Joodse gemeenschap. Meer dan twintig stichtingen en kerkelijke organisaties sloten zich bij het initiatief aan.
Onder de deelnemers bevonden zich onder andere vertegenwoordigers van de Gereformeerde Bond binnen de Protestantse Kerk, de Hersteld Hervormde Kerk en de Christelijke Gereformeerde Kerken. Hun boodschap was duidelijk: antisemitisme mag niet worden genegeerd en Joodse medeburgers moeten zich veilig kunnen voelen in Nederland.
De manifestatie liet zien dat de betrokkenheid bij het Joodse volk veel breder is dan één afzonderlijke christelijke organisatie.
Een Bijbelse opdracht of een politieke overtuiging?
De steun aan Israël is binnen de christelijke wereld niet onomstreden. Er bestaan verschillende theologische opvattingen over de betekenis van Israël in de Bijbel en over de verhouding tussen het Joodse volk, de staat Israël en de kerk.
Voor sommige christenen is de oprichting van de staat Israël in 1948 een bijzondere vervulling van Bijbelse beloften. Zij zien het als een teken van Gods trouw aan het Joodse volk.
Andere christenen leggen meer nadruk op de noodzaak om onderscheid te maken tussen Bijbelse beloften en het politieke handelen van een moderne staat. Zij benadrukken dat solidariteit met Israël niet betekent dat het beleid van iedere Israëlische regering kritiekloos moet worden gesteund.
Ook de positie van Palestijnen en Palestijnse christenen speelt hierbij een rol. De Protestantse Kerk in Nederland omschrijft haar verbondenheid met Israël als een belangrijke roeping, maar noemt tegelijkertijd de samenwerking met Palestijnse christenen en de inzet voor vrede en gerechtigheid voor iedereen als gelijkwaardige verantwoordelijkheden.
Deze discussie laat zien dat betrokkenheid bij Israël binnen kerken niet vanzelfsprekend tot één politieke of theologische positie leidt.
Een beweging met verschillende gezichten
Het Nederlandse netwerk van christelijke Israëlorganisaties is geen centraal aangestuurde beweging. Het bestaat uit zelfstandige stichtingen, kerkelijke commissies, internationale verbanden en lokale initiatieven. Ze delen vaak een bijzondere betrokkenheid bij het Joodse volk, maar verschillen in hun theologische uitgangspunten, politieke opvattingen en praktische activiteiten.
Juist die verscheidenheid maakt het interessant om naar deze organisaties te kijken. Sommige werken vooral achter de schermen met gebed, onderwijs en persoonlijke ontmoetingen. Andere organiseren grote bijeenkomsten, solidariteitsreizen en publieke acties. Weer andere bieden concrete hulp aan mensen die door oorlog, armoede of vervolging zijn getroffen.
Een blijvende verantwoordelijkheid
De geschiedenis van het Joodse volk laat zien hoe kwetsbaar veiligheid en vrijheid kunnen zijn. Voor christenen die zich vanuit hun geloof verbonden weten met Israël en het Joodse volk, is dat een belangrijke reden om betrokken te blijven. Die betrokkenheid vraagt tegelijkertijd om zorgvuldigheid. Opkomen tegen antisemitisme betekent ook dat Joodse Nederlanders niet verantwoordelijk mogen worden gehouden voor het beleid van de Israëlische regering. En steun aan Israël kan samengaan met aandacht voor de rechten en waardigheid van Palestijnen.
Misschien ligt juist daar een belangrijke opdracht voor christelijke organisaties: trouw blijven aan hun overtuiging, opkomen voor het Joodse volk, antisemitisme krachtig bestrijden en tegelijkertijd blijven werken aan ontmoeting, gerechtigheid en vrede. Want solidariteit is meer dan het uitspreken van steun. Het vraagt om betrokkenheid, verantwoordelijkheid en de bereidheid om ook in moeilijke tijden naast mensen te blijven staan.
Solidarity Walk
Solidarity Walk is een christelijk initiatief dat zich inzet voor zichtbare solidariteit met de Joodse gemeenschap in Nederland. Het initiatief ontstond in november 2023 in Amersfoort, kort na de terreuraanval van Hamas op Israël op 7 oktober. Initiatiefnemer Jacob Schermers en zijn vrouw begonnen met een wandeling van het stadhuis naar de synagoge om hun verbondenheid met Joodse Nederlanders te tonen. Inmiddels zijn in tal van Nederlandse plaatsen vergelijkbare solidariteitswandelingen ontstaan. Deelnemers lopen doorgaans langs een stadhuis, kerk en synagoge of een andere plek die betekenis heeft voor de Joodse gemeenschap. De wandelingen zijn bedoeld als een vreedzaam en zichtbaar signaal tegen antisemitisme en Jodenhaat. Gebed, bezinning en ontmoeting spelen daarbij een belangrijke rol. De organisatie roept christenen en andere betrokkenen op om niet alleen in woorden, maar ook door hun aanwezigheid te laten zien dat Joodse medeburgers er niet alleen voor staan.
Opperrabbijn Binyomin Jacobs
Opperrabbijn Binyomin Jacobs is een belangrijke bondgenoot van Solidarity Walk. Hoewel het initiatief in november 2023 werd opgezet door de Amersfoortse christen Jacob Schermers, heeft Jacobs zich er nauw bij betrokken. Hij loopt regelmatig mee tijdens de wandelingen door Nederlandse steden en spreekt zijn waardering uit voor de christenen die op deze manier hun verbondenheid met de Joodse gemeenschap tonen. Volgens Jacobs is het belangrijk dat mensen niet aan de zijlijn blijven staan, maar daadwerkelijk hun solidariteit laten zien. Zijn aanwezigheid geeft de wandelingen bovendien een bijzondere betekenis: het is niet alleen een christelijk gebaar richting de Joodse gemeenschap, maar ook een initiatief waarin Joodse en christelijke Nederlanders elkaar ontmoeten en samen optrekken tegen antisemitisme.
Meer organisaties
Hieronder staat een overzicht van Nederlandse christelijke organisaties, kerkelijke verbanden en initiatieven die zich op een of andere manier met Israël, het Joodse volk of de relatie tussen christenen en Joden bezighouden. We maken daarbij onderscheid tussen organisaties die Israël actief steunen, organisaties die zich richten op hulpverlening en organisaties die vooral werken aan dialoog, bezinning of kerkelijke relaties. Ze hebben dus niet allemaal dezelfde visie op Israël of op het Israëlisch-Palestijnse conflict.
Organisaties die zich nadrukkelijk op Israël richten
- Christenen voor Israël – geeft voorlichting over Israël, bestrijdt antisemitisme en ondersteunt projecten in Israël. Meer: christenenvoorisrael.nl
- ICEJ Nederland – Nederlandse afdeling van de Internationale Christelijke Ambassade Jeruzalem. Meer: icej.nl
- Israëlplatform – platform waarop verschillende christelijke Israëlorganisaties en initiatieven bijeenkomen. Meer: israelplatform.nl
- Christian Friends of Israeli Communities Holland (CFOIC) – verbindt Nederlandse christenen met Joodse gemeenschappen in Israël. Meer: cfoic.com
- Comité Gemeentehulp Israël – organiseert steun vanuit Nederlandse gemeenten aan Israël. Meer: comitegemeentehulpisrael.nl
- Israël en de Bijbel – houdt zich bezig met de plaats van Israël in de Bijbel en de verspreiding van Bijbels. Meer: israelendebijbel.nl
- Stichting Steun Messiasbelijdende Joden – ondersteunt Joodse gelovigen in Jezus. Meer: messiasbelijdendejoden.nl
- Near East Ministry (NEM) – zendt diaconale werkers uit naar Israël en Arabische landen. Meer: de-nem.nl
- Ebenezer Operatie Exodus Nederland – ondersteunt Joden die naar Israël willen emigreren. Meer: ebenezer-oe.org/nl
- Vision for Israel – ondersteunt hulpverleningsprojecten in Israël. Meer: visionforisrael.com
- Nachamu Nachamu Ami – zet zich in voor Israël vanuit een christelijke overtuiging. Meer: nachamu.org
- Pillar of Fire – christelijk initiatief dat zich op Israël richt. Meer: pillaroffire.nl
- Stichting Shoresh – houdt zich bezig met de Bijbelse wortels van het christelijk geloof en Israël. Meer: www.shoresh.nl
- Stichting Yachad – bevordert verbondenheid en betrokkenheid bij Israël en het Joodse volk. Meer: yachad.nl
Kerkelijke organisaties en commissies
- Kerk & Israël – Protestantse Kerk in Nederland – onderhoudt de relatie tussen de Protestantse Kerk en het Jodendom. Meer: protestantsekerk.nl
- Centrum voor Israëlstudies (CIS) – bevordert ontmoeting, studie en gesprek tussen christenen en Joden. Meer: hetcis.nl
- Appèl Kerk en Israël – vraagt binnen kerken aandacht voor de relatie met Israël. Meer: www.appelkerkenisrael.nl
- Deputaatschap Kerk en Israël van de Christelijke Gereformeerde Kerken – behandelt de relatie tussen kerk en Israël. Meer: kerkenisrael.nl
- Onderwijs en Israël (Gereformeerde Gemeenten) – richt zich op onderwijs over Israël. Meer: dep-israel.nl
- Gereformeerde Bond – heeft binnen de protestantse traditie een eigen betrokkenheid bij de bezinning op Israël. Meer: gereformeerdebond.nl
- Evangelische Alliantie – werkgroep Israël en de Gemeente – een initiatief rond de betekenis van Israël voor de christelijke gemeente. Meer: www.missienederland.nl
- Bond van Vrije Evangelische Gemeenten – kent een lange traditie van aandacht voor Israël. Meer: www.bondveg.nl
Organisaties voor hulp, ontmoeting en Joods-christelijke relaties
- Overlegorgaan Joden en Christenen (OJEC) – bevordert de dialoog tussen Joden en christenen. Meer: www.ojec.org
- Nes Ammim Nederland – ondersteunt de ontmoeting en dialoog tussen Joden, christenen en andere gemeenschappen in Israël. www.nesammim.nl
- Stichting Communication Middle East (CoME) – houdt zich bezig met communicatie en ontmoeting in het Midden-Oosten. stichting-come.nl
- Stichting LEV (Leren En Vernieuwen) – werkt aan ontmoeting en vernieuwing in de relatie tussen Joden en christenen. www.stichtinglev.nl
- Jules Isaac Stichting – bevordert de bestrijding van christelijk anti-judaïsme en de Joods-christelijke dialoog. julesisaacstichting.org
- Vrienden van het Cheider – ondersteunt de Joodse school Cheider in Amsterdam. Meer: www.vriendenvanhetcheider.nl
- Corrie ten Boom Stichting – houdt de herinnering aan Corrie ten Boom levend, onder meer vanwege haar hulp aan Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Meer: www.corrietenboom.com
- Stichting Amcha – ondersteunt Holocaustoverlevenden en hun nabestaanden in Israël. Meer: www.amcha.nl
- Stichting Pardes – bevordert kennis van en ontmoeting met het Joodse gedachtegoed. stichtingpardes.nl
Overige christelijke initiatieven en organisaties met een band met Israël
- Aliyah Return Center Nederland – ondersteunt initiatieven rond de terugkeer en opvang van Joden in Israël. Meer: www.arc-nederland.nl
- Dugit Tel Aviv – evangelisch en hulpverlenend initiatief in Tel Aviv. Meer: dugit.org
- Cornerstone Ministries – christelijk initiatief met betrokkenheid bij Israël. Meer: cornerstone-ministries.info
- Steward to Joseph – christelijke stichting die zich inzet voor Israël en Joodse gemeenschappen. Meer: stewardtojoseph.com
- IsraelCNN – een christelijk initiatief dat nieuws en informatie over Israël deelt. Meer: www.israelcnn.nl
- Israël Prolife – richt zich op prolife-thema’s in relatie tot Israël. life4israel.nl/pro-life/
- MessiaNieuws – publiceert nieuws en informatie vanuit een messiaans-christelijke invalshoek. Meer: messianieuws.nl
- Tikvah Books – uitgeverij/boekinitiatief met publicaties over Israël en Bijbelse onderwerpen. Meer: Tikvah Books
- Visie voor Israël – initiatief dat zich richt op de Bijbelse betekenis van Israël. Meer: www.visionforisrael.com
- Werkgroep Israël & de VBG – werkgroep binnen de Vrije Evangelische Gemeenten. Meer: www.bondveg.nl/dienst-aan-israel
Auteur: Redactie
Foto: © Henk-Jan Oudenampsen
