Don Ceder: Ruimte geven aan kerken is ruimte voor samenleven

De ChristenUnie presenteert vandaag samen met lokale fracties het manifest ‘Ruimte voor kerken’. De partij doet voorstellen aan kerken, gemeenten, en de Rijksoverheid om gezamenlijk werk te maken van voldoende ruimte voor kerkhuisvesting. Inmiddels hebben ruim 200 personen, waaronder voorgangers en oud-politici, hun steun uitgesproken voor het manifest.

Nederland telt circa 6.900 kerkgebouwen, waarvan inmiddels één op de vijf niet langer in religieus gebruik is. Tegelijk groeien juist veel migrantenkerken en jonge geloofsgemeenschappen sterk, vooral in de grote steden. Zij zoeken ruimte voor samenkomsten, diaconale activiteiten en ontmoeting, maar lopen steeds vaker tegen gesloten deuren aan. Vooral in grote steden is het probleem nijpend. In Amsterdam en Rotterdam hebben vertegenwoordigende organisaties eerder al brandbrieven uitgestuurd en in de grote gemeenten zoeken tientallen kerken nieuwe plekken.

Volgens Ceder is het een fundamentele kwestie. “Vrijheid van godsdienst is geen papieren recht. Als geloofsgemeenschappen geen plek meer kunnen vinden om samen te komen, wordt die vrijheid in de praktijk uitgehold. Een samenleving en overheid die geen ruimte maakt voor kerken, verliest plekken van hoop, ontmoeting en zorg. Daarom staan we op voor een thuis voor kerken. ”

Meer dan stenen

In het manifest benadrukt de ChristenUnie dat kerken veel meer zijn dan gebouwen. Zij functioneren als ankerpunten in wijken en dorpen: als plek voor schuldhulp, voedselhulp, jeugdwerk, integratie en opvang van kwetsbaren. Onderzoek laat zien dat de maatschappelijke waarde van religieuze organisaties in steden in de honderden miljoenen euro’s per jaar loopt.
Ceder wijst erop dat juist in wijken waar het vertrouwen in overheid en instituties laag is, kerken vaak het eerste aanspreekpunt zijn. “Kerken bereiken mensen die buiten beeld blijven bij formele instanties. Zij dragen bij aan sociale samenhang en nemen verantwoordelijkheid voor hun omgeving. Dat verdient erkenning en ruimte.”

De Rotterdamse lijsttrekkers Van Dijk en La Rose benadrukken ‘Honderden kerken bieden onze stad onmisbare plekken van geloof, bezinning en aandacht voor elkaar. Er gaan op zondag in Rotterdam meer mensen naar de kerk dan naar De Kuip. Dit benadrukt dat geloof een zichtbare en legitieme plek in onze samenleving heeft.’

Ook huisvestingsadviseur en lokaal politicus Gaetan Mbwete ziet al jaren hoe snelgroeiende migrantenkerken vastlopen op het gebrek aan ruimte. “Gemeenschappen die van grote waarde zijn voor hun wijk – van schuldhulp tot jeugdwerk – worden letterlijk belemmerd om samen te komen. Vrijheid van religie zonder ruimte voor kerken is een lege huls. Dit manifest legt daarom een noodzakelijke basis voor structurele oplossingen, samen met kerken en overheden,” aldus Mbwete.

Gezamenlijke verantwoordelijkheid van kerken, overheid en gemeenten

De ChristenUnie doet tien concrete voorstellen. Dit begint allereerst bij kerken zelf om actief met elkaar samen te werken om vraag, aanbod en financiering bij elkaar te brengen als het gaat om de toekomst van gebouwen. Verder pleit de ChristenUnie voor een landelijk onderzoek naar de huisvestingsbehoefte van kerken en doen zij de oproep om het jaarlijks overleg tussen Rijksoverheid en religieuze leiders te versterken.

Gemeenten worden opgeroepen om bij gebiedsontwikkeling expliciet rekening te houden met religieus vastgoed, contactambtenaren aan te wijzen voor kerkhuisvesting en gemeentelijke panden open te stellen voor tijdelijk of gedeeld gebruik. Ook moet religieuze geletterdheid structureel onderdeel worden van ambtelijke opleidingen.

Volgens Ceder vraagt de scheiding van kerk en staat niet om afstand, maar om een overheid die ruimte biedt aan levensbeschouwelijke diversiteit. “Een neutrale overheid is geen kille overheid. Zij beschermt grondrechten actief en zorgt dat geloofsgemeenschappen daadwerkelijk kunnen functioneren. Ruimte geven aan kerken is ruimte voor samenleven,” aldus Ceder.