DEN HAAG – Filipijnse kinderen die voor livestreams worden misbruikt, aangestuurd en geregisseerd door Nederlandse mannen. Met de vertoning van de documentaire ‘Streaming Hell’ keek de Tweede Kamer donderdag 26 maart recht in de ogen van deze huiveringwekkende realiteit. “De belangen van het kind moeten bepalend zijn bij het ontwikkelen van wetgeving.”
De filmvertoning en het rondetafelgesprek vinden plaats op initiatief van Mirjam Bikker (ChristenUnie), Tijs van den Brink (CDA) en Diederik Boomsma (JA21). Zij waren op 20 januari aanwezig bij de première van ‘Streaming Hell’ in Amsterdam. “We waren zeer onder de indruk,” vertelt Van den Brink. Bikker vult aan: “Het is goed dat de Kamer vandaag niet wegkijkt, maar de pijnlijke waarheid onder ogen ziet en kijkt wat we allemaal beter kunnen doen.”
Tijdens de vertoning van de documentaire, die werd gemaakt door Nachtzon Media en IJM, is het helemaal stil in de filmzaal van de Tweede Kamer. De parlementariërs horen onder andere deze indringende oproep van Maranatha Praise Ladringan, advocaat voor IJM de Filipijnen: “De wereld moet zien dat dit echte levens zijn die worden beïnvloed door onze keuzes. Onze beslissingen – niet alleen die van daders aan de vraagzijde, maar ook van bedrijven, technologiebedrijven en financiële instellingen – hebben invloed op hoe deze kinderen worden uitgebuit en geschaad. Niets doen is óók iets doen.”
Die boodschap zet de toon voor het rondetafelgesprek dat volgt, waarbij experts van International Justice Mission, het Openbaar Ministerie, de Nederlandse politie en de Autoriteit online Terroristisch en Kinderpornografisch Materiaal (ATKM) aanschuiven.
Jasmijn Kuisch, medewerker advocacy bij IJM Nederland, maakt duidelijk over wat voor pijnlijke realiteit het gaat. “Cassie was 12 jaar oud toen ze voor een webcam werd gezet om live, op aanvraag, seksuele handelingen uit te voeren; ‘shows’ werden het genoemd. Maarko was 7 jaar oud toen hij zijn jongere zusje moest halen, omdat de kijker aan de andere kant van de wereld nog niet genoeg had gezien. Aaron was 2 jaar oud toen hij, op aanvraag van voornamelijk westerse mannen, seksueel werd misbruikt. Bij alle drie werd er live meegekeken terwijl zij een enorm trauma opliepen. Dit alles kostte de ‘kijker’ omgerekend zo’n 25 euro.”
Niet wegkijken
Linda van den Oever, landelijk officier van justitie kinderporno en transnationaal kindermisbruik, noemt het ‘intens schrijnend dat deze kinderen in hun eigen veilige omgeving zo ontzettend hard en schandelijk misbruikt worden’. “Dit is zo heftig dat je misschien liever je vingers in de oren stopt. Niemand wil weten dat kinderen zo misbruikt worden. Maar we mogen niet wegkijken. Het zijn immers onze mannen die dit doen.” Volgens het WODC gaat het jaarlijks om een groep van 20.000 Nederlandse mannen.
Tijdens het gesprek wordt duidelijk hoe lastig het is om de kans op aanhouding van Nederlandse daders te vergroten. Dat komt doordat het misbruik vaak live wordt uitgezonden via platforms als Facebook en Skype. Zodra de stream stopt, verdwijnt ook het bewijsmateriaal. Politie en Openbaar Ministerie zijn daardoor aangewezen op meldingen of losse signalen. Van den Oever: “Het klinkt misschien gek, maar we zijn blij als we misbruikmateriaal vinden; dan hebben we namelijk bewijs.”
Ze wijst erop dat alleen al in de Filipijnen naar schatting jaarlijks een half miljoen kinderen misbruikt worden voor livestreams. “Dat cijfer is al niet eens te bevatten. En zeker niet als je bedenkt zo’n kind gemiddeld twee jaar misbruikt wordt voordat het gered wordt.”
Ze vindt daarom dat het OM meer mogelijkheden moet krijgen om op te treden bij signalen van kindermisbruik voor livestreams. “Bij dreigend terrorisme kun je op grond van aanwijzingen al in actie komen, omdat het direct grote groepen mensen in gevaar brengt. Zou je dat ook niet moeten doen met misbruik? Je wil niet het risico lopen dat een kind, waar dan ook ter wereld, misbruikt wordt.”
Internationale samenwerking
Carolien Monster en Jan van der Helm, beiden werkzaam bij het Landelijk Expertiseteam Seksuele Misdrijven Politie, benadrukken hoe belangrijk internationale samenwerking is. “Sinds 2020 werkt de Nederlandse politie in het Philippine Internet Crimes Against Children Center (PICACC) samen met onder andere de Filipijnse politie en IJM. Internationale samenwerking is heel hard nodig om daders in beeld te krijgen. Maar in 2027 houdt de financiering van PICACC op te bestaan.” Ze doen daarom dringend een beroep op de aanwezige Kamerleden van ChristenUnie, JA21, CDA, SGP, VVD en GroenLinks-PvdA om de financiering te verlengen.
“Dit is zo heftig dat je misschien liever je vingers in de oren stopt”
Arda Gerksens, bestuursvoorzitter bij de Autoriteit online Terroristisch en Kinderpornografisch Materiaal, wijst op de grote verantwoordelijkheden van techbedrijven. “Zij kunnen nog veel meer doen, ook binnen de bestaande wetgeving. Met metadata kunnen ze patronen herkennen en ontdekken. Maar als er geen publieke aandacht is of geen druk, dan zullen zij niet zo snel de noodzaak voelen.”
Ook Van den Brink (CDA) wil de techbedrijven aanpakken en aanspreken, aangezien het misbruik op hun platforms plaatsvindt. “Zij zijn niet het kwaad, maar hosten het kwaad wel. Dat moet stoppen. Zij willen zo ook niet bekendstaan; dan moet je ook je verantwoordelijkheid nemen om op te treden.”
Bikker (ChristenUnie) stelt dat er meer nodig is dan het opsporen van de daders: “Er is een breed debat nodig. Niet alleen over het streamen, maar ook over de verantwoordelijkheid van platforms, hostingbedrijven en datacenters.” Daarnaast pleit ze voor sterke wetgeving om het misbruik aan te pakken, ook op Europees vlak. “Wat ik vooral schokkend vind, is dat de pakkans zo laag is. Daar moet wat aan veranderen.”
Deze gruwelijke misdaden vragen om krachtdadig optreden en concrete maatregelen; daarover zijn alle aanwezige Kamerleden het eens. De volgende stap is een schriftelijk overleg, waarbij Kamerleden minister David van Weel (Justitie en Veiligheid) via een brief vragen stellen.
Jasmijn Kuisch van IJM is heel blij met deze uitkomst. Zij hoopt dat deze vervolgstappen zullen bijdragen aan de bescherming van kinderen tegen online misbruik. “Het kabinet noemt in het coalitieakkoord dat Nederland koploper wil zijn in een digitale wereld. Daarbij moeten de veiligheid en rechten van het kind geprioriteerd worden. Laat de belangen van het kind bepalend zijn bij het ontwikkelen van wet- en regelgeving.”
International Justice Mission
International Justice Mission (IJM) is een organisatie die mensen in armoede beschermt tegen moderne slavernij en andere vormen van geweld. IJM werkt samen met lokale autoriteiten in 19 landen om mensen te bevrijden van moderne slavernij en andere vormen van geweld, daders ter verantwoording te roepen en publieke rechtssystemen te versterken, zodat kwetsbare mensen worden beschermd.
Foto
Mirjam Bikker (ChristenUnie), Diederik Boomsma (JA21), Tijs van den Brink (CDA), Diederik van Dijk (SGP), Bart Bikkers (VVD) en Songül Mutluer (GroenLinks-PvdA) Foto: Victor van der Griendt
Foto: Victor van der Griendt
Auteur: Gertjan de Jong
Web: www.ijmnl.org
Documentaire ‘Streaming Hell’: www.behindthestream.nl
