Het ontstaan en de ontwikkeling van de ChristenUnie: Vrede zoeken en recht doen

TERUGBLIK – De ChristenUnie (CU) is een relatief jonge politieke partij in Nederland. De partij heeft een diepgewortelde christelijke identiteit. Haar ontstaan en ontwikkeling zijn nauw verbonden met de geschiedenis van de protestants-christelijke politiek en de zoektocht naar een eigentijdse invulling van Bijbelse waarden in een moderne democratische samenleving. Een overzicht van de ontwikkelingen door de jaren heen met diverse foto’s die in de afgelopen jaren zijn gemaakt.

Het ontstaan

De ChristenUnie werd officieel opgericht op 15 januari 2000 uit een fusie tussen het Gereformeerd Politiek Verbond(GPV) en de Reformatorische Politieke Federatie (RPF). Het GPV werd opgericht in 1948 en was sterk verbonden met de vrijgemaakte gereformeerde kerken. De partij stond bekend om haar orthodox-protestantse standpunten en een vrij gesloten karakter; lidmaatschap was lange tijd beperkt tot leden van specifieke kerkelijke stromingen. De RPF ontstond in 1975 en had een bredere protestants-christelijke basis. Deze partij was minder strikt kerkgebonden en stond meer open voor samenwerking en maatschappelijke betrokkenheid.

De fusie

In de jaren ’90 werd duidelijk dat kleine christelijke partijen moeite hadden om zelfstandig politiek invloedrijk te blijven. Tegelijkertijd groeide de wens om de versnippering binnen de orthodox-protestantse politiek te verminderen. De fusie moest leiden tot meer politieke slagkracht, een grotere zichtbaarheid en een gezamenlijke, eigentijdse christelijke stem. De ChristenUnie positioneert zich als een partij die politiek bedrijft vanuit christelijke overtuigingen, met de Bijbel als inspiratiebron. Tegelijk probeert ze deze waarden te vertalen naar hedendaagse maatschappelijke vraagstukken. Belangrijke kernpunten zijn:Naastenliefde en zorg voor kwetsbaren, rentmeesterschap (zorg voor natuur en klimaat), de waarde van het leven (ethische kwesties zoals abortus en euthanasie), en sociale rechtvaardigheid

Grondslag

Op het partijcongres van 13 juni 2015 heeft de ChristenUnie haar grondslag aangepast en als volgt geformuleerd: Gedreven door Gods liefde en Christus’ koningschap wil de ChristenUnie zich inzetten voor de samenleving en het bestuur van ons land. Zij erkent dat de overheid door God is gegeven en in Zijn dienst staat om recht te doen en vrijheid en vrede te beschermen, wereldwijd. De ChristenUnie baseert haar politieke principes op de Bijbel, Gods geïnspireerde en gezaghebbende Woord. Haar leden verenigen zich vanuit het christelijk geloof, zoals kernachtig verwoord in de Geloofsbelijdenis van Nicea.

De Bijbel is het fundament

De ChristenUnie ziet het als haar missie te streven naar een samenleving die meer en meer functioneert naar Gods wil. Om dit doel te bereiken streeft zij ernaar op elk politiek niveau zo krachtig mogelijk vertegenwoordigd te zijn. De ChristenUnie fundeert haar opvattingen over de politieke vraagstukken op het woord van God.

De Bijbel is echter geen politiek handboek voor het oplossen van problemen in deze tijd, maar we leren er Gods liefde voor mensen en deze wereld kennen. De tien leefregels die God aan Zijn volk gaf zijn goed voor alle mensen. De ChristenUnie wil dit praktisch vormgeven. Zo vertaalt de ChristenUnie geloof in politiek. Daarom wil zij opkomen voor de kwetsbaren in de samenleving en voor de bescherming van het leven.

De ChristenUnie wil een politieke partij zijn die de samenleving in beweging brengt. Zij mobiliseert via netwerken op diverse niveaus mensen, maatschappelijke organisaties en kerken om samen na te denken over de toekomst. Het is onze ambitie om de christelijke waarden te vertalen in normen voor de overheid en de samenleving.

De ChristenUnie streeft ernaar de achterban van leden en kiezers te verbreden. Zij wil een brede partij zijn waar christenen zich thuis voelen; een krachtiger vertegenwoordiging op elk politiek niveau.

Geschiedenis

De ChristenUnie is opgericht op 22 januari 2000. Een jonge partij dus, maar één met een rijke traditie.
• Op 22 januari 2000 stemmen de afgevaardigden van GPV en RPF in met een politieke fusie: de ChristenUnie is geboren.

• Op 8 november 2003 kiezen de afgevaardigden voor het opheffen van GPV en RPF.
• Met Kars Veling in 2002 en Andre Rouvoet in 2003 haalt de ChristenUnie respectievelijk 4 en 3 zetels.

• In de periode 2003 tot 2006 weet de ChristenUnie zich in de oppositie duidelijk te profileren wat resulteert in winst bij de Gemeenteraadsverkiezingen en een verdubbeling van het aantal zetels bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2006.

• Van 2006 tot 2010 maakt de ChristenUnie deel uit van de regering met het CDA en de PvdA. Namens de ChristenUnie treden Andre Rouvoet (Jeugd en Gezin), Eimert van Middelkoop (Defensie) en Tineke Huizinga (Verkeer en Waterstaat) als bewindspersonen toe tot het kabinet.

• Het aantal partijleden blijft stijgen tot ruim 27.000 leden in 2008.
• In 2010 haalt de ChristenUnie vijf zetels en blijft het ook vanuit de oppositie constructief meedenken over beleid met bijvoorbeeld het Lenteakkoord.

• Onder Arie Slob in 2012 en Gert-Jan Segers in 2017 behoudt de ChristenUnie haar 5 zetels en boekt het winst bij Gemeenteraadsverkiezingen.

• In oktober 2017 bereikt de ChristenUnie een coalitieakkoord met VVD, CDA en D66 en treden namens de ChristenUnie Carola Schouten (vicepremier en minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit), Arie Slob (minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media) en Paul Blokhuis (staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport) toe tot het kabinet.

• De ChristenUnie-fractie in de Tweede Kamer wordt vanaf 2017 gevormd door Gert-Jan Segers, Joël Voordewind, Carla Dik-Faber, Eppo Bruins en Stieneke van der Graaf.

• Bij de verkiezingen voor de Gemeenteraad in 2018 en de Provinciale Staten en het Europees Parlement in 2019 boekt de ChristenUnie steeds stemmenwinst. In 2019 stijgt het aantal Eerste Kamerzetels van 3 naar 4.

• Tijdens de Tweede Kamerverkiezingen in maart 2021 is Gert-Jan Segers opnieuw lijsttrekker. Voor de vierde keer op rij behaalt de ChristenUnie vijf zetels.

• In januari 2022 treedt de ChristenUnie wederom toe tot het kabinet (Rutte IV) met VVD, D66 en CDA. De bewindspersonen van de ChristenUnie zijn Carola Schouten (vicepremier en minister van Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen, minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit van september 2022 tot oktober 2022), Henk Staghouwer (minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, tot september 2022), Piet Adema (minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit van oktober 2022 tot juli 2024) en Maarten van Ooijen (staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport).

• In januari 2023 stopt Gert-Jan Segers als fractieleider. Mirjam Bikker volgt hem op.
• In het voorjaar van 2023 klapt het kabinet. Met Mirjam Bikker als lijsttrekker behaalt de ChristenUnie bij de verkiezingen op 22 november 2023 3 zetels.

• De ChristenUnie-fractie in de Tweede Kamer wordt vanaf dat moment gevormd door Mirjam Bikker, Pieter Grinwis en Don Ceder.

• Bij de Europese Verkiezingen van 6 juni 2024 verliest de ChristenUnie haar zetel.
• De ChristenUnie behoudt bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2025 de 3 zetels.

Recente ontwikkelingen

Na het vertrek van Gert-Jan Segers werd Mirjam Bikker in 2023 fractievoorzitter. Zij vertegenwoordigt een nieuwe generatie binnen de partij en staat tegenwoordig voor enkele belangrijke uitdagingen: De relevantie behouden in een steeds seculierder Nederland en daarbij balans vinden tussen principes en politieke compromissen.

Wat de CU ook nu nog steeds uniek maakt, is de combinatie van: de diepgewortelde christelijke inspiratie, haar praktische, sociale politiek en de bereidheid tot samenwerking. In een politiek landschap dat steeds meer gefragmenteerd raakt, blijft de ChristenUnie een partij die probeert bruggen te slaan tussen overtuiging en compromis — een positie die haar zowel kracht als uitdaging geeft.

Wie vrede zoekt, moet vrede stichten

De houding in de politiek: Vrede en recht worden niet alleen gevonden in woorden, maar ook in onze houding en in ons handelen. De ChristenUnie wil zich ook daarin laten leiden door wat de Heer van mensen vraagt: ‘niets anders dan recht te doen, trouw te betrachten en nederig de weg te gaan van je God’. Wie vrede zoekt dient zelf ook recht te doen. Maatschappelijke en politieke leiders dienen het goede leven voor te leven. Wie recht zoekt, schuwt de confrontatie niet en schroomt niet kwaad aan de kaak te stellen. De gerechtigheid beoogt altijd de ander te verhogen en kent genade. Wie vrede zoekt dient trouw te zijn. Bestuurders en volksvertegenwoordigers dienen integer en betrouwbaar te zijn, in woord en daad.

Wie vrede zoekt dient nederig te zijn. De ChristenUnie wil het goede zoeken, maar ook haar inzet zal er een zijn van vallen en opstaan. De ChristenUnie werkt vanuit het besef dat de christelijke boodschap altijd groter is dan zijzelf. Christus is groter dan de onvolmaakte woorden en daden van mensen. Nooit laat Hij zich opsluiten in een systeem of cultuur, in een partij of programma. De volmaakte vrede en het volmaakte recht zullen er pas zijn bij Zijn wederkomst.

De ChristenUnie werkt vanuit het besef dat christenen niet alleen staan in hun zoeken naar recht en vrede. Gods noties van goed en kwaad werken door in het geweten van alle mensen. De ChristenUnie zoekt daarom de samenwerking met ieder die het kwade wil overwinnen door het goede.