‘Kinderen kunnen leren, hopen en groeien’

In Wolaita groeit een grote groep kinderen op met te weinig eten, onzekere huisvesting en een reëel risico op schooluitval, kinderhandel of leven op straat. Geen enkele organisatie kan dat alleen aan. Daarom is samenwerking cruciaal. In Wolaita slaan overheid, scholen en kerken de handen ineen, met Emmanuel Development Association (EDA) als verbindende schakel. Drie mensen vertellen wat dat in de praktijk betekent. “Met elkaar kunnen levens wél worden veranderd.”

Etenesh werkt bij de gemeente Wolaita Sode, een levendige stad op zo’n 300 kilometer ten zuiden van de Ethiopische hoofdstad Addis Ababa. Als hoofd sociale zaken ziet zij dagelijks hoe diep de problemen gaan in haar gemeente. Kinderhandel, armoede en werkloosheid grijpen hier in elkaar – een grauw contrast met de groene bergen rondom de stad.

Zij is positief over de samenwerking van EDA als uitvoerend partner van Woord en Daad. Lokale partnerorganisaties weten immers veel meer van de context. “In Wolaita leven veel kinderen op straat of komen uit kwetsbare gezinnen. Ongeveer 75 procent van kinderhandel is direct verbonden aan armoede. De rest is vooral te wijten aan groepsdruk. Het is een diepgeworteld fenomeen. De overheid probeert dat tegen te gaan, maar heeft te weinig middelen.”

“Behalve kinderen die slachtoffer zijn, raakt het ook vader en moeders. De omvang van het probleem is groot, letterlijk want het strekt zich uit van het zuiden van Ethiopië tot Somalië”, beaamt ze. “Met beperkte ondersteuning kun je maar een deel van de kinderen bereiken. EDA ondersteunt op dit moment ongeveer 175 tot 275 kinderen met bescherming, begeleiding en onderwijs.” Volgens Etenesh is dat geen geringe opgave. “De steun is waardevol, er zijn goede ervaringen met re-integratie van de kinderen in hun families. Daar zijn we als gemeentebestuur echt dankbaar voor.”

Ze benadrukt dat EDA nodig blijft, en liefst groeit. “EDA werkt nu in drie gemeenten, maar er zijn er 28 in deze regio. Als opschaling mogelijk is, zou dat enorm helpen.” Ook ziet ze kansen in samenwerking rond economische empowerment, vooral voor vrouwen en meisjes. “Wij hebben ruimte om trainingen te geven. Wat ontbreekt, is startkapitaal.”

Leven van afval

Schooldirecteur Wacha Wada leidt een basisschool waar veel kinderen uit arme gezinnen komen. Zijn school is vanaf het begin betrokken bij het werk van EDA. “Tekort aan eten was het grootste probleem”, vertelt hij. “Kinderen kwamen wel naar school, maar leerden niet. Ze verzamelden afval om eten te kunnen kopen.”

Sinds de voedselondersteuning door EDA ziet hij verschil. “Het aantal schooluitvallers is sterk gedaald. Kinderen kunnen zich weer concentreren. Ook meisjes profiteren zichtbaar. Als ze ongesteld waren, konden ze zich geen maandverband veroorloven. Dan kwamen ze twee of drie weken niet op school. Door aandacht en steun voor hun menstruatiehygiëne missen ze nu geen weken les meer.”

EDA selecteert samen met school, lokale overheid, het bureau vrouwenzaken, politie en justitie een groep kwetsbare kinderen. Afkomstig uit ontheemde gezinnen, als gevolg van oorlogsgeweld elders in Ethiopië, wonen ze vaak in een door de overheid gebouwde wijk, in heel kleine woningen. “Geen plek voor ouders om er een eigen bedrijf te beginnen of om bijeenkomsten te organiseren”, zegt Wada.

Op school krijgen kinderen krijgen voedselondersteuning, schoolmaterialen en -uniformen. “Voor de meesten was het al bijzonder dat ze ten minste één maaltijd per dag krijgen. De honger zorgde voor schooluitval, maar door voedselhulp is dat veranderd. Af en toe kunnen we snacks in de schoolkantine neerleggen.”

Het schoolhoofd waardeert het dat EDA aandacht heeft voor geloof en waarden. “Ze moedigen kinderen aan om het Woord van God te kennen. Dat geeft aan deze jonge mensen richting en hoop, het herstelt hun zelfrespect. We bidden voor hen, dat hun situatie mag veranderen en naar school blijven gaan.”

Daar kan het niet blijven, voegt hij er gelijk aan toe. “Steun van buitenaf is nooit zeker. Het moet duurzaam worden. Ik droom ervan dat scholen zelf inkomsten kunnen genereren, zodat we kwetsbare kinderen blijvend kunnen helpen.”

Geloof

Hulp komt van verschillende kanten, zoals van de kerk. “De kerk helpt om iedereen te bereiken, zonder onderscheid”, legt Ezekiel Elijah uit. Hij is ouderling in een lokale kerk in Wolaita. Volgens hem is vertrouwen de sleutel om kinderen een hoopvolle toekomst te geven. “EDA werkt mee aan de selectie van kwetsbare kinderen, ongeacht religie. Ze moedigt kinderen aan om mee te doen programma’s voor geestelijke vorming. Het gaat niet alleen om kinderen uit onze kerk,” zegt hij nadrukkelijk. “Ook moslimkinderen en anderen doen mee. Kwetsbaarheid is het enige criterium.”

Daarnaast ondersteunt de kerk gezinnen praktisch, bijvoorbeeld met voedsel tijdens feestdagen. En ze laat de stem van arme gezinnen horen. De rol van geloof is onmisbaar, meent Ezekiel. “Geloof betekent immers dat je opkomt voor wie dat zelf niet kan, mensen waardigheid geven. Dat doen we als kerk samen met EDA.”

Perspectief

Eén verhaal, drie perspectieven. De ervaringen van Etenesh, Wacha Wada en Ezekiel Elijah laten hetzelfde zien: EDA staat niet los, maar werkt midden in een netwerk. De overheid biedt structuur en wettelijke kaders. Scholen zien dagelijks wat kwetsbare jongens en meisjes nodig hebben. Kerken brengen vertrouwen, nabijheid en geven een morele basis. EDA verbindt die werelden: praktisch, zorgvuldig en met oog voor het geheel van een kinderleven.

De uitdagingen in Wolaita zijn groot en blijven dat voorlopig. Woord en Daad wil in dit deel van Ethiopië kinderen, jongeren en gezinnen helpen met onderwijs. Waar samenwerking met lokale partners groeit, ontstaat hoop. Om te leren, om te voeden, om kind te zijn. Of, zoals schooldirecteur Wada het samenvat: “De Bijbel zegt dat wie aan de armen geeft, zich een schat in de hemel verzamelt. Dat betekent niet dat je zelf in overvloed leeft, maar dat je de plicht hebt om voor anderen te zorgen. Ik hoop dat die mentaliteit de hoofden en harten in Ethiopië verovert.”