Op woensdag 1 juli debatteerde de Tweede Kamer plenair over de samenhangende aanpak voor landbouw, natuur en stikstof. Lees hieronder de bijdrage van André Flach die hij namens de SGP tijdens het debat uitsprak.
Vrijdag zag ik veel opgetogenheid: we gaan nu van het slot af, we kunnen weer gaan bouwen! Ik vond dat niet passend. Allereerst dacht ik namelijk aan al die boerengezinnen die zich zelf onverwachts weer terugzien op een kaartje, in een zone, die misschien moeten stoppen of geen rendabel bedrijf kunnen overdragen aan hun kinderen. En dat in onze vruchtbare delta met een zo belangrijke voedselvoorziening. Het kabinet hinkt op twee gedachten, en dat kan desastreuze gevolgen hebben. Ik zal dit toelichten.
Voor de SGP is cruciaal dat we weg bewegen bij de eenzijdige focus op stikstof en dat natuurbehoud meer centraal gaat staan. Want dat is waar Nederland zich nu eenmaal aan heeft gebonden. De gedachte dat we primair door harde emissiereductie natuur herstellen en van het slot komen, is hoogmoedig en grotesk. Ik hoor het de minister vrijdag nog zeggen: door geborgde emissiereductie herstelt de natuur en komt de vergunningverlening weer op gang. Dat zou een misrekening zijn.
Zoals het rapport ‘Van verwarring naar verbinding’ liet zien: ja, emissiereductie is nodig voor minder milieudruk, maar voor natuurherstel op korte termijn ben je aangewezen op beheermaatregelen. Voor de rechter moet je uiteindelijk aantonen dat de natuur niet verslechterd. Dat is wat anders dan het showen van wettelijke normen en plafonds voor 2035. En dat zonder zekerheid voor vergunningen of een einde aan de onzekerheid voor al die PAS-knelgevallen en interimmers. De SGP wil niet politiek gokken met gezinsbedrijven door harde emissienormen en scherpe zonering als kern van het beleid zonder duidelijkheid over natuurherstel en opening van het stikstofslot. Het is daarbij cruciaal dat kritische depositiewaarden niet alleen uit de wet gaan, maar ook uit het onderliggende beleid. Anders zijn we nog lang bezig om van het slot te komen. Ik geef de bewindslieden enkele voorstellen mee die hen daarbij kunnen helpen.
Dan naar de kabinetsbrief. Ik zei al: deze hinkt op twee gedachten. Enerzijds de erkenning dat investeren in natuurbeheer belangrijk is, dat de modelwerkelijkheid niet alles zegt, met enige ruimte voor een gebiedsgerichte aanpak. Anderzijds proef je duidelijk de gedachte dat de boel van het slot moet komen door harde, eendimensionale stikstofreductie: met ruime zonering en scherpe, landelijke emissie- en grondgebondenheidsnormen. Een Haagse blauwdruk, los van wat natuur- en landbouwgebieden echt nodig hebben. Maar voorzitter, Nederland is geen eenheidsworst. Waarom één aanpak die zowel op de zandgronden als op klei en veen wordt doorgevoerd? Daar heb ik heel grote moeite mee. Mijn dringende oproep is daarom: kies voluit voor de gebiedsgerichte aanpak!
Grondgebondenheid
De SGP vindt de voorgestelde grondgebondenheidsnorm onacceptabel. Houd het eenvoudig: weg ermee! Het is de halvering van de veestapel van Tjeerd de Groot in een nieuw jasje! Het dient geen direct milieudoel. Het zorgt voor een verdere stapeling van middelvoorschriften. En akkerbouwgebieden, zoals Zeeland, die buiten de 25 km grens vallen, krijgen een mesttekort. Wat wil het kabinet hiermee bereiken?
Zonering
De SGP vindt de voorgestelde zonering veel te grof en te streng. Een kilometer is veel te breed. Bedrijfsemissies zijn dan niet meer herleidbaar tot het gebied. Ik wil geen zones om gebieden waar het geen problemen oplost. Het kabinet wil verplichte extensivering, maar gaat zo teveel op de stoel van de boer zitten.
Emissienorm per bedrijf
De SGP is tegen de voorgestelde invoering van emissienormen per fosfaatrecht, die leiden tot het recht van de sterkste en veldemissies negeren. De norm is zo scherp dat dure investeringen nodig zijn.
Bij de zonering zie ik ruimte voor gebiedsplannen. Maar die ruimte is ook buiten de zones broodnodig. Ik noem de Alblasserwaard waar ze al ver zijn met regionale samenwerking, een landelijk voorbeeld. Dat wil je toch niet in de prullenbak doen? Hoe zit dat, minister?
Zet in op gebiedsplannen waarbij boeren collectief doelen halen binnen de grenzen van een redelijke, betaalbare bedrijfsvoering. Beloon vakmanschap, in de stal én op het veld. Hoe gaan melkveehouders nu de kans krijgen om via voer- en managementmaatregelen aan de normen te voldoen of via betaalbare innovaties? Ik lees er te weinig over. De stok van een generieke korting voor boeren staat al klaar, maar de opties lijken beperkt tot minder vee of meer land. Het kabinet gaat teveel op de stoel van de boer zitten. Het is een gotspe om nu harde emissienormen in de wet te zetten, terwijl de overheid lange tijd nauwelijks werk gemaakt heeft van het erkennen en belonen van emissiereducerende maatregelen die boeren al nemen.
Rekenkundige ondergrens
Dan naar de rekenkundige ondergrens. Waarom wil het kabinet die pas uiterlijk eind 2027? Het kabinet schrijft dat dit alleen kan met een geborgd pakket met aanvullende specifieke beheersmaatregelen… Wat wordt daarmee bedoeld? Het kabinet behandelt de ondergrens als een politieke grenswaarde, maar de crux is dat het een wetenschappelijke grenswaarde is.
Slot
De SGP wil van verwarring naar verbinding. Om dit waar te maken en het land niet alsnog in verwarring achter te laten, is het cruciaal dat het het kabinet niet leunt op links, maar inzet op natuurbeheer, ruimte geeft aan gebieden en handelingsperspectief voor onze prachtige gezinsbedrijven!
Auteur: André Flach
Foto: © Henk-Jan Oudenampsen
Meer: www.sgp.nl
