Diederik van Dijk: Demonstraties leggen een steeds groter beslag op de politiecapaciteit

De Tweede Kamer debatteerde op maandag 2 november in een Wetgevingsoverleg over de Begroting van de Politie. Lees hieronder de bijdrage van Diederik van Dijk.

‘’De politie heeft tot taak in ondergeschiktheid aan het bevoegd gezag en in overeenstemming met de geldende rechtsregels te zorgen voor de daadwerkelijke handhaving van de rechtsorde en het verlenen van hulp aan hen die deze behoeven.’’
Zo luidt de omschrijving van de politietaak uit de Politiewet. Maar wat nu als het bevoegd gezag de Politie belet in het handhaven van de rechtsorde en de geldende rechtsregels?

Zorgen

De SGP maakt zich zorgen over de handelingsverlegenheid die steeds vaker optreedt bij de politie zoals bij demonstraties waarbij hordes agenten aanwezig zijn om de openbare orde te handhaven en de demonstratie in goede banen te leiden. Deze demonstraties leggen een steeds groter beslag op de politiecapaciteit. De politie roeit met de riemen die zij heeft wat betreft capaciteit. Het is aan de korpsleiding én aan de politiek om haar de juiste handvatten en prioritering mee te geven.

Financiële ruimte

In de begroting die voorligt krijgt de politie miljarden om Nederland veilig te houden. Het gaat echter niet alleen om de vraag of de politie voldoende middelen krijgt om haar werk te doen, maar ook of deze middelen worden besteed aan de juiste zaken.

De politie staat voor grote veiligheidsopgaven, maar financiële tekorten zijn een terugkerend kwaal. Aangiften blijven liggen en er ontstaan steeds meer vragen over de keuzes die binnen de politietop worden gemaakt. Het is zaak dat we niet enkel naar de cijfers op de begroting kijken, maar welke impact zij hebben voor de agent op straat en de veiligheid van burgers.

Miljardenbegroting

De miljardenbegroting die voorligt vraagt om meer duidelijkheid in de te maken keuzes. Ondanks de 8,5 miljard die naar de politie vloeit, blijft er sprake van financiële restproblematiek, die zonder aanvullende maatregelen oploopt tot structureel honderden miljoenen euro’s. Het kabinet trekt vanaf 2027 oplopend tot structureel meer geld uit voor de politie. Een deel daarvan is bedoeld om de financiële opgave op te vangen en 114 miljoen voor aanvullende ambities, zoals meer agenten in de wijk en de aanpak van online criminaliteit. Een belangrijke stap, maar daarmee zijn de problemen niet direct opgelost.

De Kamer moet kunnen controleren of publiek geld doelmatig wordt besteed en welke resultaten daar tegenover staan. De nieuwe veiligheidsagenda voor 2027–2030 benoemt belangrijke prioriteiten, waaronder online criminaliteit, georganiseerde misdaad, geweld tegen vrouwen en mensenhandel. Tijdens een recent werkbezoek hoorde ik bijvoorbeeld dat huiselijk geweld minder aandacht tijdens de politieopleiding zou krijgen.

Opsporing en aangiften

Wat de capaciteit betreft liet de Rekenkamer eerder dit jaar zien dat zo’n 10.000 aangiften niet zijn opgepakt. De minister heeft inmiddels gemeld dat politie, Openbaar Ministerie en Rekenkamer de cijfers met elkaar hebben afgestemd en dat er een herbeoordeling van een representatieve selectie van zaken volgt. Dat is een stap vooruit. Maar wat verandert er nu concreet voor slachtoffers? Hoe wordt voorkomen dat ook nieuwe aangiften niet worden opgepakt?

De minister trekt incidenteel 1,5 miljoen euro uit voor de herbeoordeling en heeft maatregelen aangekondigd om de opsporing te versterken. De minister noemt ook betere registratie, sterkere screening en meer transparantie over gemaakte keuzes.

Politie en religieuze vieringen

Vrijgemaakte middelen kunnen niet onbegrensd besteed worden. Eerder stelde de SGP Kamervragen over door de politie georganiseerde iftars en de inzet van publieke middelen daarvoor. In de beantwoording liet de minister blijken dat er geen publiek geld naar de organisatie hiervan zou gaan. Later bleek uit een WOO-verzoek dat er lokaal wél middelen beschikbaar waren voor het organiseren van onder meer iftars. Inmiddels heeft de minister kenbaar gemaakt dat de politie geen religieuze vieringen meer zal organiseren dan wel faciliteren.

Groene boa’s en geweldsmiddelen

Er worden ook meer middelen vrijgemaakt voor goede uitrusting van politie, boa’s en ME. Dat enkel middelen niet genoeg is blijkt uit de praktijk van groene boa’s. De Kamer heeft breed steun uitgesproken voor een oplossing waardoor zij hun werk veilig kunnen blijven doen, ook waar het gaat om verlenging van vergunningen voor geweldsmiddelen. Toch zijn er in de praktijk nog steeds gevallen bekend waarin ervaren groene boa’s hun middelen dreigen kwijt te raken door onzekerheid rond de regelgeving. Het ministerie blijft in beroep gaan tegen werkgevers die hun boa’s veilig met een vuurwapen op pad willen sturen.

Christelijke feestdagen

Tot slot leg ik de vinger bij de collectieve feestdagen bij de politie. Het schrappen van Tweede Paasdag, Hemelvaartsdag en Tweede Pinksterdag als vanzelfsprekend collectieve vrije dagen roept bij de SGP vragen op. Deze dagen zijn diep geworteld in de Nederlandse geschiedenis en traditie.