Eerste complete Bijbel in het Aukaans gepresenteerd in Suriname

Op zaterdag 31 oktober was Rieuwerd Buitenwerf (directeur van het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap) aanwezig bij de presentatie van de complete Bijbel in het Aukaans. Het Bijbelgenootschap van Suriname organiseerde een dankdienst in Paramaribo om deze mijlpaal te vieren na twaalf jaar vertaalwerk.

De Aukaanse taal

Rieuwerd Buitenwerf: Aukaans is een van de talen die gesproken worden in Suriname, en is een levend getuigenis van de complexe geschiedenis van het land. Het Aukaans is ontstaan in de achttiende eeuw, in de tijd dat Suriname een kolonie van Nederland was. Tot slaaf gemaakten uit verschillende Afrikaanse stammen moesten op de plantages samenwerken. Door hun onderlinge communicatie vormden zich nieuwe talen, waarin hun moedertalen zich mengden met Engels, Nederlands en Portugees (de talen van de kolonisatoren). Zo ontstond het Sranan Tongo, de gemeenschappelijke taal van de Surinamers, maar ook het Aukaans – de taal van tot slaaf gemaakten die naar het oosten gevlucht waren.

Roerige geschiedenis

De Aukaners hebben een roerige geschiedenis. In achttiende eeuw werden ze geconfronteerd met het Nederlandse leger, dat voor de plantage-eigenaren de gevluchte slaven moest opsporen. Uiteindelijk werd de groep zo groot en krachtig dat de overheid niet anders kon dan een vredesverdrag sluiten. Lange tijd leefden de Aukaanse bevolkingsgroepen tamelijk geïsoleerd langs de rivieren in het oosten van Suriname. Maar tussen 1986 en 1992 raakte de Aukaanse gemeenschap nauw betrokken bij de Surinaamse Binnenlandse Oorlog, en daarbij vluchtten veel mensen uit de dorpen naar het nabijgelegen Frans-Guyana en naar Paramaribo. Daar wonen tegenwoordig veel Aukaners, hoewel de meesten nog altijd in het oosten van het land wonen. Geschat wordt dat zo’n 90.000 mensen Aukaans spreken.

Aukaans is een levende taal

Dat het Aukaans een levende taal is, merkte ik toen ik een paar jaar geleden na een heel lange reis het Aukaanse binnenland bezocht. Bijna alle dagelijkse communicatie tussen mensen verloopt daar in het Aukaans. Op school moeten de kinderen ook Nederlands leren, maar voor velen blijft dat behelpen – het voelt als tweede of derde taal. Aukaans is de moedertaal, de taal van het hart. Dat geldt ook in de kerk. In het binnenland, maar ook in Paramaribo, leiden Aukaanse voorgangers de diensten in het Aukaans, maar tot nu toe ontbrak de Bijbelvertaling.

Ontvangst van de Aukaanse Bijbel

De Aukaners hebben uitgekeken naar de vertaling. Dat bleek op de avond van de presentatie. De eerste exemplaren van de Bijbel werden dansend binnengebracht, waarna kerkleiders uit Suriname een zegenbede uitspraken.

Tijdens het vertaalproces werden regelmatig ‘community checks’ gedaan. Daarbij werden conceptvertalingen voorgelegd aan groepen sprekers van de taal. Zo werd Hooglied gelezen met een groep Aukaanse vrouwen.
Hooglied 1:5 raakte een van de vrouwen diep. In de Bijbel in haar eigen moedertaal las zij als zwarte vrouw nu: ‘Meisjes van Jeruzalem, donker ben ik, en mooi’. In de traditionele Aukaanse samenleving is het ingewikkeld voor vrouwen om zich te uiten over schoonheid. De Bijbel in eigen taal kan een belangrijke rol spelen in het vergroten van eigenwaarde – van vrouwen, maar ook van alle andere sprekers van de taal. Zeker als je erbij bedenkt dat lange tijd neergekeken is op lokale talen.

Lekker eten

Wie Suriname kent, weet hoe hoog lekker eten op de agenda staat. Een van de meest geliefde gerechten is een heerlijke ovenschotel met de naam ‘pom’ – echt een feestmaal. Daarom is deze reactie van een Aukaner op de nieuwe vertaling misschien wel de best denkbare: ‘Deze Bijbel smaakt beter dan pom’.

Dr. Rieuwerd Buitenwerf, directeur van het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap, woonde zaterdag de presentatie van de Aukaanse Bijbelvertaling bij in Paramaribo (Suriname). Het NBG heeft de Aukaanse vertaling mede mogelijk gemaakt.