EU bereikt akkoord over strengere en efficiëntere terugkeer van uitgeprocedeerde migranten

SGP-Europarlementariër Bert-Jan Ruissen is blij met doorbraak Uitzetwet want maar liefst 80% van de uitgeprocedeerde asielzoekers verlaat Europa niet. Dat kan zo niet langer. Bovendien moet er ruimte blijven voor échte vluchtelingen. Ruissen is blij dat er nu een akkoord is over deze uitzetwet (de Terugkeerverordening).

De Europese Commissie heeft het politieke akkoord verwelkomd dat het Europees Parlement en de Raad hebben bereikt over een nieuwe Europese Terugkeerverordening. Deze nieuwe wetgeving moet ervoor zorgen dat personen die geen recht hebben om in de Europese Unie te verblijven sneller en effectiever kunnen worden teruggestuurd naar hun land van herkomst. De verordening werd in maart 2025 voorgesteld door de Commissie en vormt een belangrijk onderdeel van het Europese migratiebeleid. Ze sluit aan bij het Migratie- en Asielpact en de bredere strategie van de EU voor migratiebeheer.

Eén Europees systeem

Met de nieuwe regels komt er voor het eerst één uniform Europees systeem voor terugkeerprocedures. In plaats van verschillende nationale aanpakken gelden voortaan dezelfde procedures in alle lidstaten. Daarbij wordt een Europese terugkeerbeschikking ingevoerd, waardoor de huidige versnippering van het beleid wordt verminderd. Een belangrijke verandering is dat lidstaten elkaars terugkeerbesluiten kunnen erkennen en uitvoeren. Wanneer een migrant in één lidstaat een terugkeerbesluit krijgt opgelegd, kan een andere lidstaat dat besluit voortaan rechtstreeks handhaven.

Strengere maatregelen

De nieuwe verordening bevat strengere regels voor personen die illegaal in de EU verblijven. Gedwongen terugkeer wordt verplicht wanneer iemand een veiligheidsrisico vormt, niet meewerkt aan de procedure, naar een andere lidstaat vlucht of de EU niet vrijwillig verlaat binnen de gestelde termijn.
Tegelijkertijd blijft vrijwillige terugkeer de voorkeur houden. Daarom wordt de ondersteuning voor terugkeer en herintegratie in het land van herkomst uitgebreid.

Om te voorkomen dat personen onderduiken, krijgen lidstaten extra bevoegdheden. Zo kunnen zij eisen dat betrokkenen een financiële garantie stellen, zich regelmatig melden bij de autoriteiten of verblijven op een aangewezen locatie. Voor personen die een risico vormen voor de openbare orde of veiligheid komen bovendien versnelde procedures, zodat zij sneller kunnen worden geïdentificeerd en teruggestuurd.

Terugkeercentra buiten de EU

Een opvallend onderdeel van de nieuwe wetgeving is de mogelijkheid om zogenoemde terugkeerhubs op te zetten in landen buiten de Europese Unie. Personen die geen verblijfsrecht hebben in de EU en onder een terugkeerbesluit vallen, kunnen daarheen worden overgebracht.

De EU mag dergelijke afspraken alleen maken met landen die de internationale mensenrechten respecteren en zich houden aan het beginsel van non-refoulement. Dit beginsel verbiedt het terugsturen van mensen naar een land waar zij risico lopen op vervolging, foltering of andere ernstige mensenrechtenschendingen.

Waarborgen voor mensenrechten

Volgens de Europese Commissie blijven tijdens het gehele terugkeerproces de fundamentele rechten van betrokkenen gewaarborgd. Alle maatregelen moeten worden uitgevoerd in overeenstemming met het Europees en internationaal recht en met respect voor de mensenrechten.

Nog formele goedkeuring nodig

Voordat de verordening in werking kan treden, moet zij nog officieel worden goedgekeurd door zowel het Europees Parlement als de Raad. Daarna wordt de tekst gepubliceerd in het Publicatieblad van de Europese Unie. De nieuwe verordening vervangt de huidige Terugkeerrichtlijn uit 2008.

Achtergrond

Volgens de Europese Commissie is het percentage effectieve terugkeer van uitgeprocedeerde migranten in 2025 gestegen naar 28 procent, het hoogste niveau in tien jaar. Toch vindt Brussel dat dit nog onvoldoende is. Met de nieuwe regels hoopt de EU meer personen zonder verblijfsrecht daadwerkelijk terug te sturen via eenvoudiger, snellere en effectievere procedures.

Daarnaast blijft de Commissie samenwerken met landen buiten de EU om de terugname van hun onderdanen te verbeteren. Daarbij maakt de EU gebruik van verschillende instrumenten, waaronder financiële steun, visabeleid, handelsmaatregelen en andere diplomatieke middelen om samenwerking op het gebied van migratie en terugkeer te stimuleren.