Wim Grandia: Deze week las ik onder andere een artikel over een nieuw wetsvoorstel voor de inlichtingen- en veiligheidsdiensten en een ander artikel over de zorgen die kopstukken binnen de AI-wereld hebben over de snelle — volgens sommigen té snelle — ontwikkeling van kunstmatige intelligentie. Ook luisterde ik naar een uitgebreide beschouwing van de Amerikaanse predikant Dr. Andy Woods over de opkomende surveillancesamenleving.
Een gevaarlijke wedloop
Al lezend en luisterend besefte ik opnieuw hoezeer onze wereld in een razendsnel tempo verandert. Ook op deze gebieden. Overheden krijgen steeds meer bevoegdheden om gegevens te verzamelen, samen te voegen en te analyseren. Tegelijkertijd is er sprake van een gevaarlijke wedloop in de ontwikkeling van steeds krachtiger en moeilijker te doorgronden AI-systemen. Door deze combinatie ontstaat een technische infrastructuur waarmee mensen op vrijwel alle terreinen van hun leven kunnen worden gevolgd en gestuurd en in het uiterste geval zelfs beperkt.
Het bouwen van een auto
Mijn belangstelling voor deze ontwikkelingen heeft niet alleen te maken met de fascinatie die ervan uitgaat. Ze heeft ook alles te maken met wat ik op grond van de Bijbel in de nabije toekomst verwacht: een wereld waarin deze technische infrastructuur de voorzegde macht en heerschappij van de komende antichrist mogelijk maakt. Andy Woods vergelijkt het met het bouwen van een auto. Dat is wat er volgens hem in onze tijd gebeurt, zodat de antichrist straks alleen nog maar op de startknop hoeft te drukken.
Nationale veiligheid
In politiek Den Haag – deze week natuurlijk helemaal in het teken van Prinsjesdag – is de afgelopen tijd gewerkt aan een voorstel voor de nieuwe Wet bescherming nationale veiligheid door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. Een hele mond vol. Het wetsvoorstel is nog niet aangenomen, maar bevindt zich momenteel in de fase van internetconsultatie. Dat betekent dat burgers, bedrijven en organisaties gedurende een bepaalde periode op het voorstel kunnen reageren. Mede op basis van deze reacties kan het kabinet besluiten om het voorstel aan te passen. Daarna wordt het voor advies voorgelegd aan de Raad van State om uiteindelijk door het parlement te worden behandeld.
Verdeelde reacties
Het wetsvoorstel maakt nogal wat los in de samenleving. Voorstanders wijzen op de toenemende dreiging vanuit onder meer vijandige staten, terroristische organisaties en criminele netwerken. Deskundigen plaatsen echter kritische kanttekeningen bij met name de nogal nadrukkelijke verruiming van de bevoegdheden voor de AIVD en MIVD (de Algemene en Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten) om bedrijven, organisaties en burgers te kunnen volgen. Denk daarbij aan het verzamelen van internet- en telefoongegevens om daarin naar verdachte informatie te zoeken. In vaktermen heet dit ‘bulkinterceptie’. Ook komen er meer mogelijkheden voor het opvragen van gegevens bij banken en online platforms, het binnendringen in computersystemen en het inzetten van AI en biometrische herkenning.
Digitale knoppen
Ik ben geen jurist en al helemaal geen deskundige op het gebied van nationale veiligheid, maar het maakt mij wel ongerust. Het is zeker niet zo dat de inlichtingendiensten na het aannemen van dit wetsvoorstel vrij spel krijgen en ongecontroleerd hun gang kunnen gaan, maar er is wel een nadrukkelijke en verontrustende verschuiving gaande. Deze heeft alles te maken met de begrijpelijke en terechte behoefte aan veiligheid. Maar in hoeverre mag dit ten koste gaan van onze privacy? Zolang we te maken hebben met een overheid die zich met oprechte intenties inzet voor de bescherming van de bevolking, lijkt het risico misschien beperkt. Maar… wat als diezelfde overheid in handen komt van mensen met (bewuste of onbewuste) verkeerde bedoelingen die met hun vingers aan de digitale knoppen zitten? Denk alleen maar aan een land als China om je hiervan een voorstelling te kunnen maken. Dit is misschien al wel minder ver van ons bed dan we denken…
Surveillancesamenleving
Het wrange bij dit alles is dat juist de mensen die aan de digitale knoppen van deze wereld zitten, ervoor dreigen te zorgen dat wij met z’n allen ‘naar de digitale knoppen gaan’. De razendsnelle ontwikkeling van AI brengt de risico’s van een doorgeslagen surveillancesamenleving met de dag dichterbij. Wat bedoel ik daarmee? Een samenleving waarin het doen en laten van burgers steeds meer wordt gevolgd, geregistreerd en geanalyseerd met behulp van digitale technologie en databestanden. Door alle opgeslagen gegevens – ook die van jou en mij – in datacenters samen te voegen, maakt AI het mogelijk om dit nog sneller, uitgebreider en efficiënter te doen. Wereldwijd staan inmiddels vele duizenden datacenters. Door de explosieve groei van AI verwachten marktanalisten dat de wereldwijde datacentercapaciteit tot 2030 ongeveer zal verdubbelen. Dat vraagt om duizenden nieuwe datacenters en investeringen van biljoenen dollars.
Waar is het rempedaal?
Onlangs vertrok de nog jonge onderzoeker Jacob Coxon bij het AI-bedrijf Anthropic met een nogal stevige boodschap. Hij waarschuwde dat de grote AI-bedrijven afstevenen op zelfverbeterende superintelligentie. Zijn collega Evan Hubinger sprak zelfs over de kans dat AI binnen afzienbare tijd een bedreiging zou kunnen worden voor het voortbestaan van de mensheid. Het is niet voor niets dat kopstukken uit de AI-business hiervoor waarschuwen. Waar is het rempedaal?! Zo had Elon Musk het zelfs over ‘het oproepen van een demon’. Een wonderlijke uitspraak voor iemand die inmiddels zelf volop in AI investeert. Maar de concurrentie tussen met name de Verenigde Staten en China zal het erg lastig maken om de explosieve ontwikkeling van AI af te remmen. Stel je voor dat de ander dan wel doorgaat en de wedstrijd wint…
Hoe dichtbij is Openbaring 13?
In Openbaring 13:16-18 beschrijft Johannes een wereld waarin mensen die niet het merkteken van het beest (dat hier volgens mij staat voor de antichrist) willen ontvangen, niet meer kunnen kopen of verkopen. Met andere woorden: deze mensen zullen economisch worden uitgeschakeld, waardoor het leven onvoorstelbaar zwaar zal worden. Door alle eeuwen heen is het voor uitleggers van de Bijbel moeilijk geweest om zich iets voor te stellen bij hoe één machthebber dit zo wereldwijd zou kunnen realiseren. Maar inmiddels is dit door Johannes geschetste scenario geen profetische sciencefiction meer. Met de ontwikkeling van digitale identiteit, biometrische herkenning, een samenleving die steeds cashlozer wordt, gekoppelde databanken en wereldwijde AI-systemen is de auto eigenlijk al gebouwd. Wie deze auto gaat starten, weten we. Dat is de komende antichrist. Het is alleen nog de vraag wanneer dit zal gebeuren.
Wees nuchter en waakzaam
Ik vind de oproep van Petrus uit zijn eerste brief (1 Petrus 5:8) wel heel mooi in balans. In zijn waarschuwing voor de brullende leeuw, die nu op zoek is naar wie hij zou kunnen verslinden, roept hij de gelovigen op om in de eerste plaats nuchter te zijn. Dat geldt ook voor alle ontwikkelingen die ik in dit artikel probeer te beschrijven. Deze betekenen namelijk niet dat iedere camera, ieder datacenter, elke actie van welke veiligheidsdienst dan ook of zelfs AI rechtstreeks met het merkteken van het beest in verband moet worden gebracht. Er zijn zeker ook positieve kanten te benoemen. Een wereld waarin terroristische dreigingen toenemen, heeft geavanceerde beveiliging nodig. AI zorgt op medisch gebied voor nieuwe doorbraken. Ik maak zelf bij het schrijven van artikelen en het maken van afbeeldingen ook gebruik van ChatGPT en Copilot. Nee, niet om, zoals onze premier,
social media-berichten door AI te laten schrijven, maar wel om snel actuele informatie en bronnen te verzamelen en om mijn teksten te laten redigeren.
Geen nieuwe kruistocht
Dus aan de ene kant alsjeblieft geen nieuwe kruistocht tegen AI of welke technische ontwikkeling dan ook. Aan de andere kant: nuchter… maar ook waakzaam! Want er is wel degelijk sprake van een ontwikkeling die ons elke dag dichter bij de vervulling van het profetisch woord uit Openbaring 13 brengt. Dat zien we op velerlei gebied, maar zeker ook in de ontwikkelingen die ik hier beschrijf. De contouren van een wereldwijde surveillancesamenleving worden steeds duidelijker zichtbaar. De dag waarop de antichrist in het voor hem gespreide bedje zal stappen, is wellicht dichterbij dan je denkt.
Een boodschap van hoop
Maar er zal eerst wat anders moeten gebeuren. Paulus is er in 2 Thessalonicenzen 2:6-7 bijzonder duidelijk over dat er nu nog sprake is van iemand of iets dat de antichrist weerhoudt. Ik geloof dat Paulus hier doelt op de Heilige Geest die in de gemeente en daarmee in gelovigen woont. Zolang wij nog niet zijn opgenomen om voor altijd bij de Heer te zijn, zal de antichrist zich nog niet kunnen openbaren. Tot die tijd blijft het bij de voorbereiding op die laatste jaarweek, de periode van de grote verdrukking. Daarom is de boodschap van dit artikel voor gelovigen dan ook geen boodschap van angst of dreiging, maar juist van hoop. Zoals Paulus zo mooi schrijft aan Titus: ‘Wij verwachten de zalige hoop en verschijning van de heerlijkheid van de grote God en onze Zaligmaker, Jezus Christus’ (Titus 2:13).
Auteur: Wim Grandia
Met vriendelijke toestemming overgenomen van de nieuwsbrief van 16 september 2026
Foto: © Henk-Jan Oudenampsen
Videokanaal: video.wimgrandia.nl
Informatie: www.wimgrandia.nl
Openbaring: www.zieikkomspoedig.nl
Daniel: www.detijdvanheteinde.nl
Thessalonicenzen: www.debazuinzalklinken.nl
Online bijbelstudies: YouTube
