De United Bible Societies, de koepelorganisatie van de 155 Bijbelgenootschappen, bestaat 80 jaar. Vandaag wordt dat herdacht met een viering in Jakarta voor medewerkers van alle Bijbelgenootschappen. Het NBG was een van de wegbereiders bij de oprichting in 1946. ‘De wereldwijde samenwerking heeft enorm geholpen bij het vertalen en verspreiden van de Bijbel’, aldus Rieuwerd Buitenwerf, directeur van het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap en UBS-bestuurslid.
Rieuwerd Buitenwerf is bestuurslid van de UBS Association, de werkorganisatie van de UBS. Hij wordt vanaf november 2026 voorzitter van de Association: ‘De enorme groei van het online Bijbelgebruik en de wereldwijde verspreiding van 900.000 Samenleesbijbels zouden ondenkbaar zijn zonder de UBS.’
In 1946, kort na de Tweede Wereldoorlog, kwamen afgevaardigden van Bijbelgenootschappen uit dertien landen bijeen in het Elfinsward Conference Centre in Haywards Heath, dichtbij Brighton in Zuid-Engeland. Vanuit hun overtuiging dat de wereld het Woord van God nodig heeft richtten zij de United Bible Societies op. De afgevaardigden waren vastbesloten om samen op te trekken, zo schreven ze, ‘om in deze tijd van nood samen met andere Bijbelgenootschappen met de grootst mogelijke inspanning de nood te lenigen en de kans te grijpen om de zwaar getroffen wereld te voorzien van het levende en krachtige Woord.’
Nederland, Vlaanderen en wereldwijd
Het eerste Bijbelgenootschap, het Brits & Buitenlands Bijbelgenootschap, was in 1804 opgericht. In 1814 volgde het Nederlands Bijbelgenootschap. Het NBG-bestuur voelde zich ook verantwoordelijk voor het Bijbelwerk in wat destijds de ‘Zuidelijke Nederlanden’ waren. In 1830 werd daar het Belgische en Buitenlandse Bijbelgenootschap opgericht. En in de 19e eeuw ontstond wereldwijd een netwerk van Bijbelgenootschappen die de Bijbel naar de mensen brachten. In de jaren 1930 volgde een belangrijke stap naar verdere samenwerking tijdens een conferentie in Nederland.
1939: Nederland legde de basis voor de UBS
Het Nederlands Bijbelgenootschap nodigde ter gelegenheid van zijn 125-jarig jubileum in 1939 diverse Bijbelgenootschappen uit voor een conferentie over wereldwijde samenwerking. Deze conferentie werd gehouden in juli. ‘Het uur is gekomen om samen te werken’, aldus de aansporing van John Mott van het Amerikaanse Bijbelgenootschap. ‘Los van elkaar blijven werken betekent armoede.’
Vijf dagen na het slot van de conferentie marcheerden anderhalf miljoen Duitse soldaten Polen binnen en begon de Tweede Wereldoorlog. Daardoor kwam de afgesproken samenwerking niet van de grond. Tijdens de oorlog stonden de Bijbelgenootschappen voor grote uitdagingen. Het drukken en verspreiden van de Bijbel was lastig en de fondswerving stagneerde. Toch slaagden sommige Bijbelgenootschappen erin om zelfs onder die omstandigheden Bijbels en Bijbellectuur te verspreiden.
1946: de UBS opgericht
Na het einde van de Tweede Wereldoorlog kwamen de Bijbelgenootschappen opnieuw bij elkaar, in het Engelse Elfinsward. Daar werd de UBS opgericht. Duitsland werd vertegenwoordigd door de Duitse bisschop Hanns Lilje. Die had wegens pastorale steun aan een verzetsgroep gevangen gezeten in Neurenberg. Zijn Bijbel was hem afgepakt, maar hij kende de Schrift en vond er steun in. ‘De gedachte dat Gods Woord niet gebonden is, sterkte ons’, zei hij daarover. ‘We weten dat er één licht en één hoop is: het Woord van God dat ons zal blijven leiden ook in de toekomst.’
De oorlogservaringen van de Bijbelgenootschappen maakten de wens om samen te werken alleen maar sterker. Dat bracht de afgevaardigden in Elfinsward bijeen in een sfeer van hoop en realisme over wat gedaan kon worden. De wereld lag in puin en de uitdagingen waren enorm. Uitdagingen die het beste sámen opgepakt konden worden. ‘Er is niet veel hoop in de wereld’, aldus bisschop Eivind Berggrav uit Noorwegen, die de oorlogsjaren voornamelijk in eenzame opsluiting had doorgebracht wegens verzet tegen de Duitse bezetter, ‘maar er is heel veel hoop in de Bijbel.’
Samenwerking en prioriteiten
De UBS startte met 13 landen. 80 jaar later telt zij 155 Bijbelgenootschappen in verschillende categorieën, van partner tot full member. In vrijwel alle landen is er een Bijbelgenootschap om de Bijbel beschikbaar te maken. ‘Onze blik is gericht op de hele wereld, net als in de Bijbel’, zei bisschop Berggrav in Elfinsward in 1946. Die wereldwijde blik was en is bepalend voor de missie en visie van de UBS.
In oktober 2023 kwamen de gezamenlijke Bijbelgenootschappen opnieuw bijeen in Nederland. Deze World Assembly vond plaats in Egmond aan Zee. De conferentie stelde een slotverklaring op met zeven prioriteiten: Bijbelvertalen, Bijbelverspreiding, bevordering van Bijbelgebruik, zorg voor de schepping, migratie, digitaal Bijbelgebruik en financiering van de missie.
40 Bijbelsites en op weg naar 1 miljoen Family Bibles
Een van de meest tastbare resultaten van de samenwerking in UBS-verband is BibleBooster. Het NBG startte in 2014 met dit project, dat beoogt Bijbelwebsites te bouwen zoals het Nederlands-Vlaamse www.debijbel.nl en www.debijbel.be. Inmiddels werken zo’n 40 Bijbelgenootschappen mee in dit wereldwijde platform. Zij kunnen dankzij het platform elk hun eigen Bijbel-app en -site ontwerpen, afgestemd op hun taal, cultuur en geloofstradities. Wereldwijd brengen deze sites en apps momenteel ruim 12 miljoen mensen met de Bijbel in aanraking. NBG-directeur Buitenwerf: ‘Waar mensen zijn, hoort de Bijbel dichtbij te zijn – ook online. BibleBooster maakt dat mogelijk.’
Een ander resultaat dat ondenkbaar is zonder de UBS is de verspreiding van de door het NBG ontwikkelde Samenleesbijbel. Een verkorte versie daarvan, de Family Bible, viel internationaal zeer in de smaak en werd al snel vertaald in het Spaans voor Honduras. Daarna volgde belangstelling uit steeds meer landen. Er zijn vertalingen in o.a. het Portugees, Roemeens, Arabisch, Chinees, Khmer en Papiamentu. Samen met collega-Bijbelgenootschappen heeft het NBG zo’n 900.000 exemplaren verspreid in 22 talen in 39 landen. In de loop van 2026 zal de mijlpaal van 1 miljoen Samenleesbijbels bereikt worden.
Waarom is er zoveel waardering voor deze Bijbel? In de woorden van Pisit Heng, directeur van het Cambodjaans Bijbelgenootschap: ‘Deze gezinsbijbel is een ideaal hulpmiddel voor thuis en in de kerk. We zijn het NBG dankbaar voor de samenwerking met hen. Met de Family Bible gaven zij ons de best practice op dit gebied en wij brachten onze ervaringen in. Zo werd het een project dat past in de context van ons land.’
Bijbelvertaalwerk en Bijbelverspreiding
De UBS speelde en speelt een belangrijke rol in het vertalen van de Bijbel. Daardoor is de complete Bijbel nu beschikbaar in 795 talen, gesproken door 6,2 miljard mensen. Het Nieuwe Testament is in nog eens 1.815 talen beschikbaar en gedeelten van de Bijbel in 3.272 talen.
Driekwart van alle Bijbelvertalingen worden gemaakt door of in samenwerking met de UBS. Uitgangspunten zijn de kwaliteit van de vertaling en de interconfessionele aanpak, de samenwerking met de kerkgenootschappen in het land waar de vertaling voor bedoeld is.
Wereldwijde coördinatie is er ook bij de Bijbelverspreiding. Afgestemd op de behoefte aan Bijbels en de draagkracht van het desbetreffende land verspreidt de UBS jaarlijks miljoenen Bijbels, kinderbijbels en Bijbelgedeelten. In 2024 ging het om 22,5 miljoen complete Bijbels en 8,6 miljoen Nieuwe Testamenten. In dat jaar werd de Bijbel voor het eerst in de geschiedenis vaker online verspreid dan in boekvorm: 25,9 miljoen downloads tegen 22,5 miljoen gedrukte exemplaren.
Wat heeft de wereld aan de UBS? NBG-directeur Buitenwerf: ‘Honderden miljoenen mensen ontlenen hoop en inspiratie uit de Bijbel, het boek waarin ze Gods boodschap van liefde voor de wereld leren kennen. Ik heb in verschillende landen meegemaakt hoe diep mensen worden geraakt als ze voor het eerst de Bijbel kunnen lezen of horen in hun eigen moedertaal, de taal van hun hart. De Bijbel heeft levensveranderende kracht.’
Auteur: Peter Siebe, met gebruikmaking van informatie van de UBS.
Web: www.bijbelgenootschap.nl
Foto: © Henk-Jan Oudenampsen
