Nieuwsbrief Wim Grandia: Een paar dagen geleden stond in het Algemeen Dagblad een opmerkelijk en uitgebreid artikel over het reilen en zeilen van een charismatisch-evangelische gemeente in Zeewolde, waar ik lang geleden zelf enkele keren heb gesproken. Het artikel beschrijft hoe een van de leiders zich de afgelopen jaren heeft gepresenteerd als apostel van de gemeente, met het daarbij behorende geestelijke gezag. Profetische uitspraken werden richtinggevend voor beleid en leiderschap, maar het voorlopige resultaat is een leegloop van honderden gemeenteleden.
De theologie van de NAR
Zonder over deze specifieke situatie een volledig oordeel te kunnen en willen vellen, raakte het lezen van dit artikel mij wel. Het bevestigde mijn voornemen om in deze nieuwsbrief aandacht te geven aan de theologie van Kingdom Now, als onderdeel van de wereldwijde beweging die bekendstaat als de New Apostolic Reformation (NAR). Want wat er in Zeewolde gaande is, staat niet op zichzelf. De afgelopen jaren sijpelt dit gedachtegoed steeds verder de kerk binnen, niet alleen openlijk en herkenbaar in charismatisch-evangelische gemeenten, maar ook in subtielere vormen binnen meer traditionele kerken en evangelische- en baptistengemeenten.
Aantrekkingskracht
Laat ik daarbij meteen zeggen: de aantrekkingskracht van deze beweging is een diep verlangen naar geestelijke vernieuwing, naar Gods kracht, naar zichtbare doorwerking van Zijn koninkrijk in deze wereld. Dat is ook helemaal mijn verlangen en op zichzelf goed en bijbels. Juist daarom is het belangrijk om zorgvuldig te onderscheiden waar dit verlangen ons brengt en of de richting waarin het wordt uitgewerkt in lijn is met de Schrift. Het is deze keer een wat langer artikel geworden, neem vooral de moeite om het te lezen.
Apostelen en profeten
De NAR is geen kerkgenootschap waar je lid van kunt worden. Het is eerder een los netwerk van gelijkgezinde geestelijke leiders, kerken en organisaties. De term New Apostolic Reformation werd geïntroduceerd door de in 2016 overleden Amerikaanse predikant en hoogleraar C. Peter Wagner. Hij geloofde en leerde dat God in onze tijd de bediening van apostelen en profeten herstelt. Zij zouden geroepen zijn om de kerk toe te rusten in het zichtbaar maken van het koninkrijk van God in deze wereld.
Bekende namen
Binnen dit netwerk duiken bekende namen op. In Amerika zijn bijvoorbeeld Bill Johnson, senior pastor van Bethel Church in Redding, en Paula White-Cain, geestelijk hoofdadviseur van Donald Trump, veelgenoemde figuren. Laatstgenoemde wordt door aanhangers zelfs erkend als een door God geroepen apostel. Ook in Nederland zijn er leiders die zich met dit gedachtegoed identificeren of die door anderen met de NAR in verband worden gebracht. Dat laatste gebeurt soms wel erg gemakkelijk, laten we hierbij alsjeblieft zorgvuldig blijven. Het helpt niet om elkaar snel van etiketten te voorzien.
Onderscheidingsvermogen
Tegelijkertijd vraagt de Schrift ons wel om onderscheidingsvermogen. In de eerste van de zeven brieven in Openbaring wordt de gemeente van Efeze geprezen omdat zij valse apostelen heeft ontmaskerd (Openbaring 2:2). Wat hebben we dat onderscheidingsvermogen ook in deze tijd nodig. Zeker met de opkomst van internet en sociale media lijkt de verspreiding van leringen niet alleen gemakkelijker, maar ook veel sneller te gaan.
Kingdom Now
Een van de kernpunten van de NAR is het geloof dat het koninkrijk van God nu al volledig is aangebroken en dat dit koninkrijk in onze tijd gerealiseerd moet worden onder leiding van apostelen en profeten. Wij moeten als gelovigen actief de hemel op aarde brengen. Deze visie staat bekend als de Kingdom Now-theologie. Wat de Bijbel leert over het duizendjarig vrederijk wordt in deze denklijn niet letterlijk, maar geestelijk verstaan. Wij zouden nu al in die periode leven. Dat betekent dat de duivel geacht wordt gebonden te zijn en dat gelovigen samen met Christus als koningen over deze wereld horen te regeren.
De heerschappij van Christus
Daaruit volgt de overtuiging dat het de opdracht van de kerk is om alle terreinen van deze wereld onder de heerschappij van Christus te brengen. Wanneer dat doel bereikt is, zal Christus terugkomen. Op dit punt wijkt deze visie wezenlijk af van een toekomstverwachting waarin Christus Zelf Zijn koninkrijk vestigt. Ook is er binnen deze theologie geen plaats voor een toekomstige opname van de gemeente of voor een periode van verdrukking en de komst van de antichrist. Het blijvende verbond met Israël maakt daarbij soms plaats voor de gedachte dat de gemeente het geestelijk Israël is geworden. Al zijn er binnen deze beweging ook leraren die hierin weer andere keuzes maken.
Spiritual mapping
Deze visie blijft niet beperkt tot theologische ideeën, maar krijgt concreet vorm in de praktijk. Een bekend voorbeeld is spiritual mapping: gebedsvormen waarbij vermeende geestelijke machten over steden en regio’s worden aangesproken en in de naam van Jezus verbroken. Het doel daarvan is om de weg vrij te maken voor massale bekeringen en opwekking.
Wereldwijde opwekking
Daarmee samenhangend leeft sterk de overtuiging dat vóór de wederkomst van Christus eerst een wereldwijde opwekking moet plaatsvinden. Volgens sommigen is deze zelfs al volop gaande. Daarbij wordt vaak verwezen naar de profetie van Joël over de vroege en de late regen: de vroege regen zou slaan op het begin van de kerk, de late regen op een ongekende geestelijke doorbraak vlak voor de wederkomst.
Zevenbergenmandaat
Om dit alles concreet te maken is het zogenoemde zevenbergenmandaat ontwikkeld. Dit houdt in dat christenen invloed moeten krijgen in zeven maatschappelijke domeinen: overheid, media, onderwijs, economie, gezin, religie en cultuur. De gedachte is dat wanneer gelovigen sleutelposities innemen op deze terreinen, het koninkrijk van God zichtbaar gestalte krijgt. Deze visie ademt een sterk activistische geloofsbeleving, waarin de kerk een centrale rol krijgt in het realiseren van Gods koninkrijk hier en nu.
Sterk leiderschap
Binnen de NAR gaat dit vrijwel altijd samen met een sterk accent op apostolisch en profetisch leiderschap. Deze bedieningen krijgen regelmatig een gezag dat uitstijgt boven bestaande kerkstructuren. Tegenspraak wordt dan al snel gezien als verzet tegen God. Juist daar raakt dit gedachtegoed een gevoelig punt: de vraag waar uiteindelijk het geestelijk gezag ligt — bij bijzondere leiders of bij de Schrift.
Andere leringen
Wat opvalt, is dat binnen deze beweging — die dus niet heel concreet af te bakenen is — ook ruimte lijkt te zijn voor andere leringen die moeilijk te rijmen zijn met de Bijbel. Het welvaartsevangelie vindt hier vaak aansluiting, evenals de overtuiging dat God altijd geneest. Zo ontstaat een gevaarlijke cocktail van leringen, die op het eerste gezicht bijbels kunnen klinken, maar bij zorgvuldige toetsing spanning oproepen met het geheel van de Schrift.
Verwarring en verdeeldheid
Waarom ik hier nu over schrijf, is mijn zorg over de groeiende invloed van deze bewegingen. Ze veroorzaken verwarring en verdeeldheid. Het artikel over de zogenoemde polderapostel in Zeewolde is daar een voorbeeld van. En nog maar kort geleden werden we opgeschrikt door het verdrietige verhaal over wat zich afspeelde binnen de Bethelgemeente in Drachten – niet te verwarren met Bethel Church in Amerika – waar de voorganger uiteindelijk de keuze heeft moeten maken om zijn positie terug te geven.
Geleidelijk en subtiel
Het gedachtegoed van de NAR en Kingdom Now komt onze kerken meestal niet via de voordeur binnen, maar meer via muziek, boeken, conferenties en sociale media. Juist doordat het zo geleidelijk en subtiel gebeurt, herkennen we het niet altijd direct. Dat vraagt niet om een heksenjacht, maar wel om geestelijke waakzaamheid. Leg alles naast de Schrift, ook wanneer het onderwijs afkomstig is van bekende en gerespecteerde bijbelleraren. Aan deze toetsing ontbreekt het eerlijk gezegd nog wel eens aan.
Geen volledig pakket
Tegelijk is het goed om te beseffen dat dit gedachtegoed zich zelden als een volledig pakket aandient. In de praktijk zien we vaak dat bepaalde elementen wel worden overgenomen, terwijl andere aspecten worden afgewezen of minder nadruk krijgen. Juist dat maakt het soms lastig te herkennen. Het gaat niet altijd om een duidelijke keuze vóór of tegen, maar om accenten die ongemerkt verschuiven. Dat vraagt om onderscheidingsvermogen, niet alleen op hoofdlijnen, maar juist ook in details.
Waaraan te herkennen
Om te helpen bij die onderscheiding noem ik hieronder enkele kenmerken waaraan binnensluipend NAR-gedachtegoed te herkennen kan zijn. Niet elk punt op zichzelf is doorslaggevend, maar het geheel kan een richting zichtbaar maken:
– Een sterke nadruk op geestelijke autoriteit en het in geloof ‘veroveren’ van de wereld voor het koninkrijk van God
– Een focus op het bouwen van het koninkrijk door de kerk, met weinig verwachting dat Jezus Zelf komt om dat koninkrijk te vestigen
– Veel nadruk op invloed en sleutelposities in de samenleving, terwijl de Bijbel ons ook typeert als vreemdelingen en bijwoners
– Autoritair en solitair leiderschap, gebaseerd op vermeende apostolische roeping en profetisch gezag
– Veel aandacht voor voorspoed, (genezings)wonderen en geestelijke doorbraken, met weinig ruimte voor lijden, gebrokenheid en geloofsstrijd
– Een niet-letterlijke omgang met de Schrift, waarbij teksten allegorisch worden toegepast en het geheel van Gods plan uit het zicht raakt
Reeds en nog niet
Tot slot. Elke beweging legt vaak ook iets bloot van wat de kerk zelf heeft laten liggen. Waar bepaalde accenten ontbreken, ontstaat soms ruimte voor een tegenreactie die juist doorschiet. Zo kan de bijbelse balans verloren gaan. Want ook al geloven we dat het koninkrijk nog moet komen, natuurlijk hebben we ook de roeping om nu al door ons leven heen iets van dat koninkrijk zichtbaar te maken. Daar wil ik over twee weken in de volgende nieuwsbrief verder op ingaan. Dan wil ik je meer vertellen over de spanning tussen het ‘reeds en nog niet’ van Gods koninkrijk.
Auteur: Wim Grandia
Met vriendelijke toestemming overgenomen van de nieuwsbrief van 6 mei 2026
Foto: © Henk-Jan Oudenampsen
Informatie: www.wimgrandia.nl
Openbaring: www.zieikkomspoedig.nl
Daniel: www.detijdvanheteinde.nl
Thessalonicenzen: www.debazuinzalklinken.nl
Online bijbelstudies: YouTube
