Het is vandaag precies drie jaar geleden dat tijdens Simchat Thora de verschrikkelijke terreuraanval van Hamas plaatsvond. Je zult er dezer dagen vast van alle kanten aan worden herinnerd. En terecht! Want wat er op deze dag gebeurde, mag nooit meer worden vergeten.
7 oktober 2023 was een dag waarop ‘het kwaad’ op een gruwelijke wijze zichtbaar werd. Ik formuleer dat bewust zo, omdat het zo precies door veel mensen wordt gezien. Vaak wordt er gesproken over ‘het kwaad’ als een onpersoonlijke en vooral ongrijpbare macht die zich steeds nadrukkelijker laat gelden. Maar klopt die omschrijving eigenlijk wel?
Afscheid van de duivel
Ik kom straks terug op 7 oktober, maar eerst iets over wat ik vorige week las en mij nogal verbaasde. Als het aan prof. dr. Marjo Korpel ligt, zou de omschrijving ‘het kwaad’ weleens dichter bij de waarheid kunnen liggen dan veel christenen denken. Vorige week nam deze hoogleraar Oude Testament afscheid van de Protestantse Theologische Universiteit in Utrecht. De titel van haar afscheidsrede was veelzeggend: Afscheid van de duivel. In een interview in het Nederlands Dagblad lichtte Korpel haar visie verder toe. Volgens haar moeten we het kwaad vooral zoeken in onszelf. De echte duivel, zo stelde ze zelfs, zie je wanneer je in de spiegel kijkt.
Een paar serieuze vragen
Laat ik onmiddellijk toegeven dat daar een kern van waarheid in zit. Jezus is pijnlijk eerlijk over wat er allemaal uit het menselijke hart kan voortkomen. Hij noemt onder meer hebzucht, bedrog, lastering en hoogmoed (Markus 7:21-23). De Bijbel laat er geen enkele twijfel over bestaan dat wij ons niet achter de duivel kunnen verschuilen om onze eigen verantwoordelijkheid te ontlopen. Maar of dat vervolgens betekent dat we afscheid moeten nemen van de duivel? Wacht even… Dan heb ik toch een paar serieuze vragen voor professor Korpel. Vertel me eens: waarom waarschuwt de Bijbel ons dan zo vaak voor deze gevallen engel, die we kennen als de satan? Steeds weer opnieuw komen we hem tegen.
De duivel een metafoor?
Om het heel concreet te maken: Met wie sprak Jezus tijdens de verzoeking in de woestijn (Lukas 4:1-13)? Voor wie waarschuwt Petrus als hij schrijft over een brullende leeuw die rondgaat, op zoek naar wie hij zou kunnen verslinden (1 Petrus 5:8-9)? En wie bedoelt Johannes wanneer hij schrijft over de grote draak, de oude slang, die duivel en satan genoemd wordt (Openbaring 12:9)? Moeten we werkelijk geloven dat Jezus sprak met iemand die niet bestaat? Dat Petrus waarschuwt voor een brullende leeuw die alleen maar een metafoor is? En dat Johannes in Openbaring 12 een draak ziet die eigenlijk niemand is?
Achter de schermen
Juist op deze dag vol herinneringen aan het bloedbad van 7 oktober 2023 moet ik inderdaad denken aan dat indrukwekkende visioen uit Openbaring 12 over een vrouw, een draak en een Kind. In aflevering 24 van de serie Zie, Ik kom spoedig noemde ik deze studie Achter de schermen. Want dat is precies wat Johannes te zien krijgt. Hij mag even backstage meekijken. Achter de coulissen van het wereldtoneel. Achter de zichtbare werkelijkheid van oorlogen, aanslagen, machthebbers en legers. Johannes ontdekt dat er meer aan de hand is dan het oog kan zien. Wat er op de toneelvloer van deze wereld gebeurt, staat niet los van wat zich achter de schermen in de geestelijke wereld afspeelt.
De kern van het visioen
Maar waar staan die vrouw, die draak en dat Kind dan voor? Over de draak kan geen misverstand bestaan. Johannes legt immers zelf uit dat het gaat om ‘de oude slang, die duivel en satan genoemd wordt’ (Openbaring 12:9). En dat het Kind een verwijzing is naar de Heere Jezus zal eveneens weinig discussie oproepen. Over de vrouw wordt verschillend gedacht. Ik denk dat zij een beeld is van het volk Israël. En dan komen we bij de kern van de boodschap van dit visioen. Het is de draak, de duivel dus, die zich steeds weer richt op de vernietiging van de vrouw, Israël. Dat zien we door alle eeuwen heen gebeuren. Wat er op 7 oktober 2023 in Israël gebeurde, was meer dan een uitbarsting van menselijk kwaad. Achter deze gebeurtenissen schuilt een geestelijke werkelijkheid. En dat geldt ook voor het explosief toenemende antisemitisme in onze tijd.
De duivel gelooft wel in jou
Terug naar de afscheidsrede van Marjo Korpel met de stelling dat het tijd wordt om afscheid te nemen van de duivel als een werkelijk bestaand wezen. Het deed me denken aan een oudste van een evangelische gemeente die eens tegen mij zei dat dat hij niet langer in het bestaan van de duivel geloofde. Ik heb toen tegen hem gezegd: ‘Jij gelooft niet meer in de duivel? Pas maar op, want de duivel gelooft nog wel in jou.’
Incognito reizen
Een waarschuwing die helemaal aansluit bij de manier waarop de Bijbel hierover spreekt. Jakobus schrijft dat we ons moeten onderwerpen aan God en weerstand moeten bieden aan de duivel, met de belofte dat hij dan van ons zal wegvluchten (Jakobus 4:7). Petrus schrijft over een brullende leeuw waarvoor we waakzaam moeten zijn (1 Petrus 5:8). Maar niet alleen waakzaam. Ook nuchter. Je hoeft niet achter elke boom een demon te zien. Maar zeggen dat hij niet bestaat? Ik vermoed trouwens dat hij daar zelf prima mee kan leven. Er wordt weleens gezegd dat de duivel het liefst incognito reist. Want zolang niemand meer rekening met hem houdt, kan hij in het verborgene zijn verwoestende werk doen.
Twee uitersten
Nou zijn er twee uitersten. Het ene uiterste is dat je afscheid neemt van de duivel. Dan zeg ik: denk maar niet dat de duivel afscheid neemt van jou… Maar het andere uiterste is minstens zo gevaarlijk. Ik noemde het al even. Dat je achter alles en iedereen een demon ziet schuilgaan en bij het minste of geringste spreekt over demonische machten, waar dan bevrijding voor nodig is. Alsjeblieft… Wees waakzaam en blijf nuchter. Geef de duivel niet overal de schuld van. Je hebt ook nog zoiets als je eigen verantwoordelijkheid. En soms is iets gewoon het gevolg van verkeerde keuzes. De Bijbel noemt dat de wet van zaaien en oogsten.
Een profetische gave?
Of zou die hoogleraar uit Utrecht, zonder dat ze het zelf in de gaten heeft, een profetische gave hebben? Want ja, er komt echt wel een dag dat we afscheid zullen nemen van de duivel. Niet voor even, maar voor altijd. Op de laatste bladzijden van de Bijbel lezen we wat er zal gebeuren wanneer Jezus terugkomt. Dan zal de duivel eerst voor duizend jaar worden gebonden en uiteindelijk zelfs worden geworpen in de poel van vuur en zwavel. (Openbaring 20:1-10) Dan krijgt de professor misschien toch nog gelijk. Alleen niet op de manier waarop zij het bedoelde…
Auteur: Wim Grandia
Met vriendelijke toestemming overgenomen van de nieuwsbrief van 7 oktober 2026
Foto: © Henk-Jan Oudenampsen
Videokanaal: video.wimgrandia.nl
Informatie: www.wimgrandia.nl
Openbaring: www.zieikkomspoedig.nl
Daniel: www.detijdvanheteinde.nl
Thessalonicenzen: www.debazuinzalklinken.nl
Online bijbelstudies: YouTube
