Wanneer Engelstaligen zich ergens over verbazen, zeggen ze weleens: ‘What the heck?’ Vrij vertaald: ‘Wat krijgen we nou weer?’ Er zijn minder keurige varianten in omloop, maar voor dit artikel heb ik deze versie bedacht: ‘What the hack?’ Want ik wil graag eens met je nadenken over de hectiek van hackers, datalekken en digitale dreigingen. Over wat dit met ons doet en… hoe dit mij brengt bij een opmerkelijk visioen van bijna tweeduizend jaar geleden.
Een alarmerend rapport
Afgelopen vrijdag keek ik naar een interview van Sven Kockelmann met Marc Kuipers, de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). Aanleiding was het onlangs verschenen Cybersecuritybeeld Nederland 2026. De boodschap was allesbehalve geruststellend. Onze samenleving draait in toenemende mate op digitale systemen. Banken, ziekenhuizen, supermarkten en energiecentrales: tegenwoordig is vrijwel alles met het internet verbonden. Die afhankelijkheid maakt ons niet alleen efficiënter, maar ook kwetsbaarder dan ooit. Volgens de NCTV neemt de cyberdreiging onder andere door AI toe, terwijl onze digitale weerbaarheid onvoldoende meegroeit. Dat zijn niet alleen theoretische zorgen. Gisteren waarschuwde de Autoriteit Financiële Markten (AFM) nog dat het niet de vraag is óf ook banken getroffen worden door een hack, maar alleen wanneer en hoe.
Slimme apparaten
Tijdens het interview ging het ook over de kwetsbaarheid van slimme apparaten. Denk aan laadpalen, thermostaten, digitale deurbellen en koelkasten. Wat is tegenwoordig eigenlijk níét verbonden met internet? Nou moet ik zeggen dat mijn vrouw Sonja vanaf het begin weinig op had met slimme apparaten. Zelf vond ik haar daarin soms wat te argwanend. Ik hou juist wel van dat soort gadgets. Maar toen Kuipers nogal nadrukkelijk aangaf dat hij zelf bijvoorbeeld geen slimme koelkast gebruikt, moest ik toch even slikken. Heeft mijn vrouw toch weer gelijk… Overigens had ik deze week een nogal onrustige droom. Ik zat in een volledig elektrische auto die onderweg werd gehackt. Op een gegeven moment nam de hacker zelfs het stuur over. Wat was ik blij dat ik de volgende ochtend weer in mijn dieseltuffende en enigszins gedateerde Volvo kon stappen.
Echte dreiging of bangmakerij?
Al kijkend en luisterend vroeg ik me wel af hoe ernstig de dreiging nou is. Diezelfde vraag stel ik ook bij alle dreigende oorlogsretoriek en alarmerende rampscenario’s waarop we ons volgens de overheid moeten voorbereiden. In hoeverre worden zulke waarschuwingen misschien ook gebruikt om ons bang te maken? Begrijp me goed: de cyberdreiging is reëel. De incidenten van de afgelopen maanden laten dat zien. En als dan ook nog eens wordt geroepen dat Iran waarschijnlijk achter de hack op vriezers van winkels zit, voelt dat niet goed. Ik hoorde een presentator zeggen: ‘Dit brengt de oorlog wel heel dichtbij.’ De angst neemt toe en dat doet iets met mensen. Wie zich bedreigd voelt, accepteert vaak gemakkelijker maatregelen of zelfs beperkingen die hij onder normale omstandigheden kritisch zou bevragen. Denk aan de coronacrisis…
Waar is het rempedaal?
In het interview ging het over de kwetsbaarheid van onze steeds verder digitaliserende wereld. Dat is al reden genoeg om bezorgd te zijn. Maar minstens zo opvallend vind ik hoe snel die digitalisering om zich heen grijpt. Een paar maanden geleden schreef ik een blog over de surveillancesamenleving en vroeg ik me af waar het rempedaal is. Vooralsnog lijkt vooral het gaspedaal dieper te worden ingedrukt.
Het merkteken van het beest
Al deze zaken kwamen samen toen ik mij deze week voorbereidde op een aflevering van Zie, Ik kom spoedig 2.0 over Openbaring 13. Johannes beschrijft daar een samenleving waarin wereldwijd mensen zonder het merkteken van het beest niet meer kunnen kopen of verkopen. Zo’n situatie moet tweeduizend jaar geleden nauwelijks voorstelbaar zijn geweest, maar vandaag lijken de technologische mogelijkheden daarvoor gerealiseerd te zijn. En wat is er sinds de eerste versie van Zie, Ik kom spoedig alweer ongelooflijk veel veranderd en vooral veel verder doorontwikkeld! Het gaat steeds sneller en dringt steeds dieper door in ons dagelijks leven.
Geen angst, wel waakzaamheid
Maar hoe gaan we hier nou mee om? Als een heuse struisvogel alles afdoen als bangmakerij? Lijkt me niet handig. Er is echt wel sprake van dreigende ontwrichting. Ook wij hebben al een aantal jaren voldoende in huis om een aantal dagen zonder stroom, water en internet te kunnen overbruggen. Daar is op zichzelf niets mis mee. Maar hoe ver ga je? Wat is een gezonde middenweg?
Massaal van het internet?
Moeten we onze smartphones dan maar weggooien en massaal van het internet gaan? Of alles wat met AI te maken heeft van het christelijk erf verbannen? Eerlijk gezegd heb ik die neiging soms weleens. Tegelijk sta ik met twee benen in de wereld van 2026 en maak ik dagelijks gebruik van deze mogelijkheden. We moeten niet achter elk slim apparaat een dreigend monster zien. Maar de ontwikkelingen van de afgelopen jaren laten wel zien hoe snel onze wereld verandert en hoe afhankelijk we zijn geworden van digitale systemen die een steeds grotere rol in ons leven spelen. De Nederlandse techniekfilosoof en voormalig senator van de ChristenUnie Egbert Schuurman zei onlangs in een interview dat de huidige techniek prachtige mogelijkheden biedt, maar dat zij zich ook zomaar zou kunnen ontwikkelen als het beest uit de aarde, in dienst van de antichrist.
Rust en verwachting
Dat hoeft voor ons als gelovigen geen reden tot angst te zijn. We weten immers dat het allemaal moet gebeuren en vooral waar het naartoe leidt. Dat betekent niet dat alle onrust en dreiging mij onberoerd laten. Er gebeurt zoveel en de veranderingen gaan in zo’n moordend tempo. Ik merk dat het mijn ziel onrustig maakt en me regelmatig meesleurt in de waan van de dag. Juist dan heb ik het nodig om, zoals David zegt, mijn ziel tot rust en stilte te brengen bij God. Even alles om je heen uitzetten en je richten op God. Opnieuw beseffen dat Hij onze schuilplaats is wanneer de stormen van deze tijd om ons heen woeden. Daar vinden we rust, vrede en hoop en verandert ‘What the hack?’ in ‘What a Saviour!’
Auteur: Wim Grandia
Met vriendelijke toestemming overgenomen van de nieuwsbrief van 11 november 2026
Foto: © Henk-Jan Oudenampsen
Videokanaal: video.wimgrandia.nl
Informatie: www.wimgrandia.nl
Openbaring: www.zieikkomspoedig.nl
Daniel: www.detijdvanheteinde.nl
Thessalonicenzen: www.debazuinzalklinken.nl
Online bijbelstudies: YouTube
