Voedselzekerheid is geen vanzelfsprekendheid

De Tweede Kamer debatteerde op woensdag 23 september over voedselzekerheid. Lees hieronder bijdrage van André Flach.

Voorkomen is beter dan genezen.

We dachten dat ons elektriciteitsnet wel een bups windparken en warmtepompen aankon. Niet dus. We dachten dat onze wegen en bruggen het nog wel een tijd zouden uitzingen. Niet dus. Daarom goed om de weerbaarheid van onze voedselvoorziening tijdig tegen het licht te houden. Die is niet vanzelfsprekend.
Niet op korte termijn, denkend aan de hybride oorlogsvoering van Rusland.
Niet op langere termijn, denkend aan de kelderende landbouwproductie in Zuid-Europa en de druk op landbouwgronden hier.

Agenda voedselzekerheid

Goed dat de staatssecretaris werkt aan een agenda voedselzekerheid. Ik moedig hem aan om de aanbevelingen van Clingendael om werk te maken van voedselvoorraden concreet handen en voeten te geven. Komt de regering in ieder geval met een oproep aan huishoudens om te zorgen voor een grotere voorraad houdbaar voedsel, zodat ze acht in plaats van drie dagen kunnen overbruggen?

Voedselstrategie

De agenda voedselzekerheid focust op acute verstoringen in de voedselketen.
Heel goed, maar het is nog wel iets anders dan behoud van voedselzekerheid op langere termijn. De Kamer heeft gevraagd om voor de zomer met een integrale nationale voedselstrategie te komen. Daar zie ik nog heel weinig van. Komt deze voedselstrategie voor het begrotingsdebat?

Waarom vindt de SGP dit zo belangrijk?

Eerder heb ik gewezen op de dalende landbouwproductie in Zuid-Europa vanwege de klimaatproblematiek. In heel Frankrijk waren deze zomer fors lagere oogsten door de droogte. We moeten dan zuinig zijn op onze vruchtbare landbouwgronden.

Die landbouwgronden hebben ook dierlijke mest en veehouderij, en een goede zoetwatervoorziening nodig. En dat is helaas niet vanzelfsprekend. De druk op zowel landbouwgronden als veehouderij is groot. We hebben meer dierlijke mest in plaats van kunstmest nodig, maar we doen juist een stap achteruit. Beseft het kabinet dat Zeeuwse akkerbouwers met argusogen kijken naar de grondgebondenheidsnorm voor melkveebedrijven?

Gewasbescherming

Hoe gaat de staatssecretaris het belang van voedselzekerheid verankeren in het convenant gewasbescherming? Het ene na het andere gewasbeschermingsmiddel verdwijnt, terwijl het er bij de aardappel- en groenteteelt echt om gaat spannen. Hier maak ik me grote zorgen over.
We moeten zeker werk maken van minder milieubelasting, maar niet door aan de voorkant de medicijnkast te halveren. Het zet de teelt van Hollandse aardappelen en spruiten op het spel We willen hiervoor toch geen importafhankelijkheid? Dit kan bovendien import zijn uit landen waar hier verboden middelen gewoon gebruikt worden.

Betaalbaarheid

Voedselzekerheid gaat over beschikbaarheid, gebruik, stabiliteit en toegang. De staatssecretaris wil focussen op beschikbaarheid en stabiliteit. Waarom is toegang, inclusief betaalbaarheid, voor hem een bijzaak? Nederlandse voedselproducten zijn in het schap goedkoper dan het Europese gemiddelde. Dat is niet omdat we Oost-Europese kostprijzen hebben, maar omdat we veel voedsel produceren. Hoe meer voedselproductie, hoe minder voedselarmoede. Als we de tomaten- en paprikateelt hier halveren, zal zich dat door vertalen in de supermarktprijs. Terwijl tomaten en paprika’s zo gezond zijn! Neemt de staatssecretaris het aspect betaalbaarheid mee in zijn voedselstrategie?

Honingbijen

Dan onze imkers. Naast wilde bijen zijn ook honingbijen nodig voor bestuiving van voedselgewassen. In de fruitteelt, in kassen en op de akkers. Imkers hebben echter een groot probleem: steeds meer gemeenten en terreinbeherende organisaties weren bijenkasten bij natuurgebieden. Een deel van het jaar zijn de honingbijen echter afhankelijk van deze natuurgebieden. Deze bijenblokkades kunnen op termijn negatieve gevolgen hebben voor onze voedselvoorziening.
Ziet de staatssecretaris het probleem? Gaat hij in overleg met gemeenten en terreinbeheerders om ervoor te zorgen dat imkers die al decennialang bijenkasten hebben in natuurgebieden gewoon door kunnen gaan? Maatwerk is nodig om de vermeende concurrentie met wilde bijen zo nodig in te perken.

Gevolgen

Wat zijn de gevolgen van opkoopregelingen, stikstofeisen en de AMvB dierwaardige veehouderij voor bijvoorbeeld de pluimveehouderij? Inschattingen wijzen op forse krimp. Nu al is de productie van kipfilet, een relatief gezond en milieuvriendelijk stukje vlees, nauwelijks in evenwicht met de nationale consumptie. Wordt de wereld beter van meer import uit landen met minder regels? Hier moeten we aan de voorkant goed over nadenken.