SGP-fractievoorzitter Chris Stoffer is kritisch op de manier waarop de kabinetscrisis is ontstaan. Volgens hem hebben D66 en CDA te vroeg de samenwerking met rechtse partijen afgesloten en daarmee onnodig een politieke crisis veroorzaakt. Tijdens het debat over het Pakket Belastingplan 2027 benadrukte hij dat de SGP steeds bereid is geweest om constructief mee te denken en meerderheden te zoeken.
Politieke koers botst met verkiezingsuitslag
Stoffer begon zijn bijdrage met een beeldspraak over de ‘wagen van Staat’. Bij de verkiezingen in oktober vorig jaar gaf de kiezer volgens hem een duidelijk signaal: houd de politieke koers aan de rechterkant van de middenstreep. Inmiddels lijkt die wagen echter aan de linkerkant van de weg tegen de vangrail te zijn gereden. Met een knipoog naar de politieke verhoudingen vroeg Stoffer zich af waarom VVD’er Brekelmans niet achter het stuur zat, waarom premier Jetten het stuur uit handen had gegeven en of de politieke schade nog te herstellen is. Zijn conclusie was duidelijk: ‘Deze kabinetscrisis is onnodig en onverantwoord.’
SGP zocht actief naar samenwerking
Vanaf de start van het minderheidskabinet was duidelijk dat het kabinet actief op zoek moest naar steun buiten de eigen coalitie. Het Belastingplan 2027 zou daarvoor een belangrijke eerste test worden. De SGP heeft zich volgens Stoffer vanaf het begin constructief opgesteld. Samen met JA21 en later ook BBB werd gewerkt aan een gezamenlijk aanbod voor het kabinet. Daarmee wilden de partijen niet alleen een meerderheid organiseren voor het Belastingplan, maar ook voor de begrotingen van 2027. Het doel was om het minderheidskabinet voldoende politieke steun te bieden om het komende jaar stabiel beleid te kunnen voeren. Dat zou volgens Stoffer bijdragen aan de broodnodige politieke rust en stabiliteit.
Beperkte wensen vanuit SGP
Tegenover het aangeboden draagvlak stonden enkele duidelijke voorwaarden. De SGP vroeg het kabinet rekening te houden met onderwerpen die voor de partij bijzonder gevoelig liggen.
Zo wilde de partij een standstill op medisch-ethische onderwerpen, geen dwang richting gemeenten bij de komst van extra asielzoekerscentra (AZC’s) en een realistischer stikstofbeleid. Daarbij moet volgens de SGP worden voorkomen dat een derde van alle boeren gedwongen wordt te stoppen.
Stoffer benadrukte dat dit geen buitensporige eisen zijn. Het zijn wensen die volgens hem ook breed onder de Nederlandse bevolking leven en recht doen aan de verkiezingsuitslag. Nederland heeft immers overwegend centrumrechts gestemd.
‘D66 en CDA gooien de rechtse deur dicht’
Volgens Stoffer was een akkoord lange tijd binnen bereik. Aan het einde van de zomer waren de partijen al dicht bij overeenstemming en ook de afgelopen weken zag hij beweging in de gesprekken. Er klonk volgens hem begrip voor de wensen van de SGP en haar samenwerkingspartners. Toch besloten D66 en CDA volgens Stoffer plotseling om de samenwerking met rechts af te sluiten en voor een linkse koers te kiezen. Dat gebeurde nog voordat er ook maar één dag serieus met rechtse partijen was onderhandeld.
Hij noemt die keuze onverantwoord. Bovendien plaatst hij vraagtekens bij de positie van de VVD. Moet die partij opnieuw een compromis met links accepteren, nadat eerder al afspraken zijn gemaakt over onder meer de asielwetten, stikstof en sociale zekerheid? Of mogen D66 en CDA zelf ook bereid worden geacht om concessies te doen? Volgens Stoffer wordt al maanden gesproken over het belang van breed politiek draagvlak, maar blijkt de voorkeur van een deel van de coalitie in de praktijk steeds vaker bij links te liggen.
Kritiek op beeldvorming rond onderhandelingen
Ook de suggestie dat linkse partijen meer bereid zouden zijn geweest tot concessies dan rechtse partijen, schiet bij Stoffer in het verkeerde keelgat. Volgens hem is dat een onterecht beeld. Met rechtse partijen is weliswaar gesproken, maar van serieuze onderhandelingen is geen sprake geweest. Stoffer had daarom liever gezien dat D66 en CDA eerlijk zouden erkennen dat hun politieke voorkeur simpelweg bij linkse partijen lag.
De SGP stond volgens hem steeds klaar om constructief te onderhandelen.
Zorgen over belastingvoorstellen van PRO en Volt
Stoffer uitte daarnaast stevige kritiek op het amendement van PRO en Volt. Een steunbetuiging aan dit voorstel zou volgens hem leiden tot een forse lastenverzwaring voor ondernemers en hogere belastingdruk voor spaarders. Ook het Nederlandse vestigingsklimaat zou hierdoor opnieuw een klap krijgen.
Daarnaast plaatst de SGP vraagtekens bij de uitvoerbaarheid van het voorstel. De dekking wordt namelijk niet volledig in 2027 gerealiseerd. Bovendien vraagt het linkse voorstel om een structuurwijziging die de Belastingdienst op korte termijn helemaal niet kan uitvoeren.
Stoffer wilde daarom van premier Jetten weten of het kabinet nog met een officiële appreciatie van het amendement komt en of die beoordeling dan namens het volledige kabinet wordt gegeven. Ook vroeg hij naar de concrete budgettaire gevolgen voor 2027.
Vragen over samenwerking binnen het kabinet
Tot slot stelde Stoffer de onderlinge verhoudingen binnen de coalitie aan de orde. Dat een deel van de coalitie, buiten de VVD om, een politieke deal sluit, noemt hij funest voor de samenwerking en staatsrechtelijk moeilijk te begrijpen. Hij vroeg premier Jetten hoe hij deze gang van zaken beoordeelt en hoe die te rijmen valt met de afspraken uit de formatie. Daarin was immers vastgelegd dat coalitiepartijen gezamenlijk buiten de eigen kring naar meerderheden zouden zoeken. Zijn belangrijkste vraag bleef echter overeind: waarom heeft de premier het stuur van het kabinet volledig uit handen gegeven?
Volgens Stoffer had de politieke crisis voorkomen kunnen worden. De SGP was bereid om verantwoordelijkheid te nemen, mee te denken en meerderheden mogelijk te maken. Dat die kans volgens hem niet serieus is benut, rekent hij het kabinet zwaar aan.
Auteur: Redactie / SGP
Meer: www.sgp.nl
Foto: © Henk-Jan Oudenampsen
