Wim Grandia: Ik moet je eerlijk zeggen: terwijl ik als spreker toch in de meest uiteenlopende kerken kom, heb ik het nog nooit meegemaakt. Dat het in een liturgisch strak georganiseerde eredienst van een traditionele kerk niet gebeurt, begrijp ik. Maar zelfs in gemeenten waar het er naar mijn beleving soms best uitbundig aan toegaat, heb ik het nog nooit gezien. Waar ik het over heb? Over dansen met de Bijbel… Daarover straks meer.
Israëlzondag
Vandaag is het in veel kerken de jaarlijkse Israëlzondag. Ooit begonnen als een initiatief van de Nederlandse Hervormde Kerk om stil te staan bij de verbondenheid tussen kerk en Israël, is het inmiddels een mooie traditie waaraan ook veel andere protestantse en evangelische kerken invulling geven. Dit jaar valt Israëlzondag samen met het Joodse feest Simchat Thora, meestal vertaald als ‘vreugde van de wet’.
Simchat Thora
Tijdens Simchat Thora wordt in de synagoge door jong en oud uitbundig rond de Thorarollen gedanst. Het is een van de meest uitbundige feesten van het Joodse jaar. Maar er wordt ook gelezen: eerst het slot van Deuteronomium, waarmee de jaarlijkse lezing van de Thora, de vijf boeken van Mozes, wordt afgerond. Meteen daarna volgt het begin van Genesis en start de jaarlijkse lezing van de Thora opnieuw. En zo gaat het jaar in, jaar uit: steeds opnieuw worden deze vijf boeken gelezen en bestudeerd.
Vreugde en wet
Bijzonder dat dit ieder jaar met zoveel feestvreugde gepaard gaat. Laten we eerlijk zijn: steeds dezelfde teksten lezen… op een gegeven moment heb je het toch wel gehad. Ik hou van lezen en heb sommige boeken vaker gelezen, maar na drie keer houdt het voor mij op. Moet je je eens voorstellen dat je als gelovige Jood tachtig wordt; dan ken je de Thora inmiddels wel zo’n beetje uit je hoofd. En dan te bedenken dat dit feest in het Nederlands ‘vreugde van de wet’ wordt genoemd. Dat klinkt voor velen als een contradictio in terminis, een tegenstelling in zichzelf. Vreugde en wet, kunnen die wel samengaan?
Onderwijzing of instructie
Deze vraag zegt wellicht iets over onze kijk op de wet. Misschien zet ook de vertaling van het Hebreeuwse woord Thora ons wat op het verkeerde been. Want alleen ‘wet’ doet als vertaling geen recht aan de betekenis van dit woord. Thora betekent ook ‘onderwijzing’ of ‘instructie’. In de eerste vijf boeken van de Bijbel geeft God inderdaad Zijn wetten aan Zijn volk, maar lezen we ook over het wonder van de schepping, de roeping van Abraham, het verbond met hem en zijn nageslacht en de bevrijding uit Egypte. De inhoud van de Thora is zo groots, indrukwekkend en bevrijdend. Dit besef verklaart waarom er tijdens Simchat Thora met zoveel vreugde rond de Thorarollen wordt gedanst.
Vier het Woord van God
Voor Israëlzondag 2026 kozen de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) en het Centrum voor Israëlstudies (CIS) het thema ‘Vier het Woord van God’. Dat sluit mooi aan bij de viering van Simchat Thora. Als uitgangspunt voor de preek wordt Psalm 119 voorgesteld, met de bekende belijdenis dat Gods Woord een lamp voor onze voet en een licht op ons pad is (vs. 105). Je kunt deze psalm wel een ode aan Gods Woord noemen. Het opengaan van Zijn woorden geeft licht en inzicht (vs. 130). Ze zijn zoeter dan honing (vs. 103) en geven vreugde alsof je een grote buit vindt (vs. 162). Herken je iets van deze vreugde over Gods Woord?
Een gitzwarte dag
Voordat ik verder op deze vraag inga, eerst nog iets over Psalm 119. Deze psalm gaat niet alleen over vreugde. Over de schrijver lopen de meningen uiteen, maar duidelijk is dat hij moeite en tegenstand kende. Juist onder deze omstandigheden vond hij troost en vreugde in Gods Woord. Zoals je wellicht nog weet, viel Simchat Thora in Israël drie jaar geleden op 7 oktober. Inderdaad… de dag van de uiterst wrede terreuraanslag van Hamas. Sindsdien is het feest voor velen verbonden met het intense verdriet over deze gitzwarte dag. Psalm 119 laat zien dat Gods Woord te midden van moeite en verdriet ook hoop, troost en zelfs vreugde kan geven, zonder dat het verdriet wordt weggepoetst.
Vreugde over Gods Woord
Terug naar mijn vraag: herkennen wij iets van die vreugde over Gods Woord? Nee, we hoeven natuurlijk niet te gaan dansen met de Bijbel. Maar je begrijpt, hoop ik, wel dat het niet om het dansen gaat, maar om de vraag wat wij van die vreugde herkennen. Hoe haaks staat de les van Simchat Thora op hoe veel gelovigen omgaan met de Bijbel! Volgens onderzoek van het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap uit 2022 doet bijna de helft van de Nederlandse christenen de Bijbel niet of nauwelijks open. Zelfs van de christenen die de Bijbel relevant vinden, leest slechts 15% er elke dag in.
Met andere ogen
Wellicht heb je ook soms moeite de Bijbel open te slaan. We zijn druk en sommige gedeelten zijn lastig of zelfs een beetje saai. Ik hoorde eens van een vrouw die een pas gekocht boek na twee hoofdstukken weglegde. Het boeide haar niet. Echter… enige tijd later werd ze verliefd op een man die de schrijver van dat boek bleek te zijn. Vanaf dat moment las ze het boek met andere ogen. Niet omdat het boek veranderd was, maar omdat ze de schrijver had leren kennen. Als het om de Bijbel gaat, zijn de Schrijver en de inhoud zo’n volmaakte eenheid. Hoe meer je de Bijbel leest, hoe beter je Jezus en daarmee de Vader leert kennen. En hoe meer je van God houdt, hoe meer je Zijn Woord wilt lezen en onderzoeken. Het één versterkt het ander.
Een dagelijkse ervaring
Tijdens Simchat Thora wordt na het slot van Deuteronomium geen punt gezet: vol vreugde beginnen ze weer bij Genesis. Heb jij de hele Bijbel al eens uitgelezen? Mijn advies: begin gewoon opnieuw. Niet als een evangelische verplichting, maar omdat Zijn Woord je licht, inzicht en vreugde geeft. Inderdaad: het is zoeter dan honing en als het vinden van een grote buit, zoals Psalm 119 zegt. Ik geloof dat de vreugde over Gods Woord, die tijdens Simchat Thora één keer per jaar zo uitbundig dansend wordt gevierd, voor een discipel van Jezus een dagelijkse ervaring mag zijn. Ik wens je veel Simchat Thora toe!
Auteur: Wim Grandia
Met vriendelijke toestemming overgenomen van de nieuwsbrief van 30 september 2026
Foto: © Henk-Jan Oudenampsen – Klaagmuur Boekrol
Videokanaal: video.wimgrandia.nl
Informatie: www.wimgrandia.nl
Openbaring: www.zieikkomspoedig.nl
Daniel: www.detijdvanheteinde.nl
Thessalonicenzen: www.debazuinzalklinken.nl
Online bijbelstudies: YouTube
